25 tháng 1 2011

Thư gửi các bạn học sinh Chu Văn An quen biết cách đây hơn nửa thế kỷ

Lời dẫn
Mấy tháng trước, GS Tương Lai đã cho đọc bài viết dưới đây từ khi còn nóng hổi...thiết nghĩ đây khg phải là một bài viết dành riêng cho các bạn đồng song của tác giả mà còn cho thế hệ đã lớn lên và chiến đấu, trưởng thành trong chiến tranh, của thời đạn bom năm xưa cũng như cho những ai trăn trở về hiện tình của đất nước hôm nay. 
Những gì  tưởng như có giá trị vĩnh hằng, bất diệt để xưng tụng thì nay cũng đã trở nên lỗi thời theo dòng chảy của thời gian và sự biến động của thời cuộc...
Xin trân trọng giới thiệu bản gốc và chân thành cảm ơn tác giả. 


Thư gửi các bạn học sinh Chu Văn An quen biết cách đây hơn nửa thế kỷ
       
                                                                                            Tương Lai

Các bạn học sinh Chu Văn An niên khóa 1954-1955 thân mến,

Được biết các bạn sẽ có cuộc họp mặt thú vị kỷ niệm 50 năm ngày ra trường, rất tiếc là không có điều kiện để có mặt trong ngày vui lớn biết bao xúc động về một chặng đường dài với vô vàn biến động, tôi xin có đôi dòng gửi đến các bạn.
Một nửa thế kỷ đã lùi về quá khứ nhưng dòng sông cuộc sống thì vẫn miệt mài tuôn chảy. Cũng chính vì thế, hoài niệm về những gì đã qua bao giờ cũng gợi nên một cảm giác bâng khuâng khó tả. “Thế sự du du nại lão hà”* các bạn cũng như tôi đều đã bước vào, hoặc đang bước vào, cái tuổi “xưa nay hiếm”. Ấy thế mà chắc rằng, đứng dưới những tán cây trong sân trường hôm nay, những tán cây đã chở che và làm dịu mát tâm hồn của một thời đáng nhớ, mỗi chúng ta đều như sống lại những kỷ niệm của một thời trai trẻ một đi không trở lại, để càng thêm trân trọng những gì đã trải qua.
Đó là sự trân trọng một thời tuổi trẻ hừng hực khí thế “trùng trùng say trong câu hát, lớp lớp đoàn quân tiến về” giải phóng Thủ đô. Chúng tôi may măn có mặt trong “đoàn quân tiến về” ấy để rồi có dịp chia sẻ với các bạn những xúc động của tuổi trẻ Hà Nôi ngập tràn khát vọng về những cái gì rất mới lạ, rất thiêng liêng, tuy buổi ấy chúng ta chưa đủ trưởng thành về đường đời và về trí tuệ để hiểu đó là cái gì.
Trong sự “chưa trưởng thành” vừa lưu giữ những giá trị thật lớn lao sẽ đi mãi với chúng ta suốt cuộc đời, vừa tàn phai những sốc nổi cuồng tín của một thời ấu trĩ “cố tô vẽ để mà tin khi chúng ta tin mà “không cần tô vẽ nữa”, thì những giá trị ảo sẽ tan ra như bong bóng xà phòng dưới ánh sáng thật của cuộc đời

Dưới tán cây của trướng Bưởi(tác giả mặc áo xám, thứ ba từ phải đếm sang)
               
                                                 

. Chỉ có điều, thật khó để tách bạch rạch ròi trong hoài niệm cái gì là bong bóng, cái gì không bao giờ tàn phai nếu thiếu sự trung thực với chính mình.
Chả nhẽ vào lúc này đây, khi mà vận nước đang đặt ra những câu hỏi lớn cho những trái tim biết đập cùng nhịp với đất nước, những trái tim biết xót xa và trân trọng xương máu của lớp lớp người đã ngã xuống, trong đó có những bạn thân yêu của chúng ta hôm nay không có mặt, lại không cần nữa những trái tim Đancô của M.Gorky từng thanh lọc tâm hồn và xáo động nếp nghĩ của chúng ta hơn nửa thế kỷ trước đây? Liệu có phải ánh lửa từ “trái tim Đancô” ấy đã nâng chúng ta lên trên đôi cánh “Chim Ưng” chao lượn trên bầu trời vần vũ mây đen cùng với “Chim báo bão” như những tia chớp báo hiệu, đã cất lên tiếng hát dữ dội, giục giã khát vọng tự do, bung phá mọi thứ kìm kẹp để tự khẳng định mình chứ không cam chịu than phận cừu non trong bầy cừu ngoan ngoãn theo cái gậy của người chăn dắt!
Gợi lại một vài hình bóng xưa cũ không nhằm ngoan cố ngụy biện cho những dại dột cả tin của một thời ấu trĩ, mà là để biết gìn giữ và khẳng định những nét đẹp không thể phôi pha trong vang bóng một thời thanh sạch và non tơ của một thế hệ đón chào bình minh của độc lập, tự do ra đời từ máu lửa kháng chiến. Với tôi, đó là gợi lại trong suy tư và tự nhìn lại mà tự vấn, liệu có phải từ trên bục giảng, mình đã “xui dại” một thế hệ “cả tin” để rồi họ chưng hửng, ngơ ngác trước những sự thật phũ phàng của cuộc đời đầy bụi bặm và không thiếu lừa lọc, dối trá rồi vỡ ra rằng : “cách mạng” không “cách mạng” như người ta tưởng, và tệ hơn, như người ta nói!

Hai học sinh niên khóa 1954-1955 đến thăm thầy ngày 20.11.2010
                  
May thay, lời tự vấn ấy tôi đã nhiều lần tâm  sự với nhiều thế hệ các bạn học sinh, sinh viên cũ của tôi, từ những lớp của các bạn hôm nay, cho đến các sinh viên khóa I của khoa Triết học Đại học Tổng hợp những năm 80 thế kỷ trước, đều nhận được cùng một câu trả lời : Đó là một thời đáng nhớ sau khi đã thanh lọc, gạt bỏ những dại dột, sốc nổi rất dễ hiểu, và trong chừng mực nào đấy cũng rất đáng yêu, của sự vụng dại chân thành.




Vì, nói cho cùng, có những giá trị nhất thời được đánh bóng mạ kền nhưng khi được phơi ra dưới ánh sáng thật của cuộc sống đã sớm nhạt nhòa, han rỉ để cho những giá trị thật không cần tô son vẽ phấn của tính nhân bản đích thực, nền tảng của sự định hình tính cách con người, sẽ tự khẳng định ý nghĩa bền vững của chúng. Đấy là điều tôi nghĩ về thời trai trẻ của chúng ta, của tôi và của các bạn, để chân thành chuyển đến các bạn những suy tư và có thể cũng là những lời nhắn gửi thô thiển thành thật này.
Dù muốn dù không chúng ta đã cùng lên một chuyến tàu lịch sử, một chuyến tàu không có vé khứ hồi. Những sân ga rồi đây chúng ta còn có sức lướt qua, những nhà ga chúng ta sẽ đáp xuống, có thể có những bóng dáng quen thuộc, nhưng tuyệt đối không là những nơi chúng ta đã từng đi. Con đường phía trước chưa có bản đồ. Thế giới đã thay đổi. Những kinh nghiệm có sẵn không còn đủ cho hành trình đi về phía trước, những lời răn dạy cũ kỹ theo kiểu kinh nhật tụng lảm nhảm đang gây khó chịu cho chúng ta, không chỉ vì tuổi già khó tính, mà là vì sức trẻ trong tư duy của mỗi chung ta. Cho nên, hoài niệm về những giá trị, những kỷ niệm đã qua là để chúng ta còn tiếp tục đi về phía trước khi mà tất cả đã “bảy mươi xuân”!
Xin hãy cầu chúc cho mỗi chúng ta vẫn giữ được sức trẻ trong tư duy để không chịu còng lưng do gánh nặng của tuổi tác hoặc sự níu kéo của tập quán cũ đang tiếp sức cho sự áp đặt của những khuôn mẫu cũ kỹ mà mối mọt đã đục ruỗng từ bên trong nhưng vẫn còn cái mẻ ngoài phốp pháp. Mong các bạn nhận ở tôi, một người bạn cũ rất trân trọng những kỷ niệm mà chúng ta đã có, lời chúc tốt đẹp gửi đến buổi gặp mặt “lịch sử” kỷ niệm nửa thế kỷ của tình bạn thân quý. Chúc chúng ta mọi sự tốt lành.

                                                                                      Tp HỒ CHÍ MINH,
                                                                                          Ngày 5.11.2010

                                                                                                                           Tương Lai
____________________
*Câu mở đầu của bài thơ “Cảm hoài” của Đặng Dung, cuối thế kỷ XIV, tạm dịch là:  “Việc đời dằng dặc mà ta đã già rồi, biết làm thế nào đây”!



1 nhận xét:

  1. Nguyễn Hòa (Nagoya) tâm sự

    đang nằm ở một khách sạn ở Nagoya, lên mạng đọc được bài nầy...buồn quá ! Sấp đến ngày kỷ niệm 30/4 vậy mà đất nước đang xoay chiều về hướng nào đây ? Một nổi lo tràn ngập. Vì xa quê hương chăng.
    Xin chia sẻ với tác giả.

    Trả lờiXóa