20 tháng 1 2011

Đại tướng, Bộ trưởng Mai Chí Thọ: Phần thưởng lớn nhất là tình dân // Chú Năm Xuân trong tôi



Thứ Tư, 19/01/2011
Đại tướng, Bộ trưởng Mai Chí Thọ: Phần thưởng lớn nhất là tình dân


Đồng chí Mai Chí Thọ (1922 - 2007) là vị tướng đầu tiên của Lực lượng Công an được phong hàm Đại tướng. Là Bộ trưởng Bộ Nội vụ (nay là Bộ Công an) từ năm 1987 tới 1991 (gắn với thời kỳ mà sau này chúng ta vẫn gọi là thời kỳ Đổi mới), bằng trí tuệ và bản lĩnh của mình, đồng chí đã có những đóng góp xuất sắc vào sự phát triển của Lực lượng Công an nói riêng và sự nghiệp cách mạng nói chung.
Hơn 60 năm tham gia cách mạng, đồng chí Mai Chí Thọ còn được Đảng và Nhà nước tin tưởng giao nhiều trọng trách (Bí thư Tỉnh ủy Mỹ Tho, Chủ tịch rồi Bí thư Thành ủy TP HCM...) và trên cương vị nào, đồng chí cũng thể hiện một tác phong làm việc sâu sát, dám nghĩ dám làm, tất cả vì sự ấm no, hạnh phúc của nhân dân, xứng với danh hiệu "Tướng của dân", "Tướng con dân" mà nhiều người suy tôn...
Trong bài viết nhỏ này, chúng tôi không dám đưa ra những nét khái quát về cuộc đời hoạt động hết sức phong phú của đồng chí Mai Chí Thọ mà chỉ xin nhắc tới một số tình tiết trong đời thường của ông, những tình tiết có thể là "nho nhỏ" nhưng lại cho chúng ta thấy một nhân cách lớn lao... 
Luôn nhận phần khó về mình
Đồng chí Mai Chí Thọ sinh ra trong một gia đình đông con. Tuy dưới ông còn một người em gái nhưng vì trong "đội ngũ" các anh em trai, ông là út nên được cha mẹ và các anh chị hết lòng yêu thương. Dẫu vậy, ông luôn có ý chí tự lập, không dựa dẫm vào sự cưng chiều của người thân. Trong công tác, ông cũng luôn nhận phần khó về mình. Năm 1954, khi có lệnh tập kết ra Bắc, nhận thấy cuộc đấu tranh còn dang dở, rất cần cán bộ, đảng viên có kinh nghiệm ở lại, ông đã viết thư lên Xứ ủy xin ở lại với mấy lý do: Mình có nhiều kinh nghiệm vận động quần chúng và hoạt động bí mật; lăn lộn hầu khắp các địa bàn nên thông thạo địa lý miền Nam… 
Sau năm 1954, khi miền Bắc đã hoàn toàn giải phóng, tất cả các anh chị em của ông đều đã tập hợp về Hà Nội công tác thì Mai Chí Thọ vẫn còn "bám trụ" ở miền Nam. Tới năm 1955, nghĩa là 15 năm sau ngày ông bị chính quyền thực dân bỏ tù, ông mới có điều kiện ra Bắc gặp mẹ. Sau này, trong một hồi ức đầy cảm động, ông đã kể lại giây phút mẹ con mừng tủi gặp nhau: "Người anh thứ bảy - anh Đinh Đức Thiện - đưa tôi về nhà. Khi chúng tôi bước vào, mẹ tôi đang ngồi trên giường, hai cửa mùng vén lên. Nhìn người mẹ thân yêu nay đã già và gầy yếu đi nhiều, tôi nghẹn ngào thưa rồi ôm chầm lấy mẹ. Chỉ một khoảnh khắc tôi thấy rõ hai dòng nước mắt trên gương mặt của mẹ tôi lặng lẽ chảy dài, mẹ tôi xúc động nên không nói được lời nào. Tôi an ủi: Con vẫn mạnh khỏe, còn được trở về gặp mẹ là may mắn rồi. Mẹ tôi vẫn yên lặng và nước mắt càng tuôn nhiều hơn. Có lẽ mẹ tôi đau lòng nghĩ rằng mình không còn sống bao lâu nữa, còn tôi rồi sẽ lại tiếp tục ra đi chiến đấu xa nhà".
Sau đận đó, quả như linh tính của người mẹ, khi Mai Chí Thọ trở lại chiến trường miền Nam thì bà qua đời, phút lâm chung không được nhìn mặt người con trai út bé bỏng. Không những vậy, mặc dù là em trai của Ủy viên Bộ Chính trị, Trưởng ban Tổ chức Trung ương Lê Đức Thọ, song cũng phải tới… 2 năm sau khi mẹ mất, Mai Chí Thọ mới hay tin (qua một cán bộ tình báo đi trong đoàn bóng đá của Việt Nam Dân chủ Cộng hòa sang thi đấu tại Campuchia). Đây quả là một sự hy sinh lớn lao vì nhiệm vụ cách mạng của gia đình ông.

Đồng chí Mai Chí Thọ (ngoài cùng bên phải) thăm và tặng quà cho các cháu xã Thạch An, huyện Cần Giờ, TP HCM (năm 1987).
Cùng gian khổ như nhau, không thể ăn riêng
Với tác phong cởi mở, gần gũi, trong những năm tháng chiến đấu gian khổ, đồng chí Mai Chí Thọ thực sự là điểm sáng có sức cuốn hút, tập hợp mọi người hết mình vì sự nghiệp chung. Ông Nguyễn Thanh Liêm, người có nhiều năm kề vai sát cánh cùng đồng chí Mai Chí Thọ ở những chiến trường ác liệt đã kể lại rằng, điều ông lấy làm phục nhất ở bậc chỉ huy của mình là ông bao giờ cũng điềm tĩnh, và trong cư xử với cấp dưới, bao giờ cũng thân tình như anh em trong nhà. Đó là lý do để khi đình chiến, cấp trên hỏi ông Liêm tập kết hay ở lại, ông đã nhất quyết xin ở lại với lý do, đồng chí Mai Chí Thọ đã làm đơn xin ở lại chiến đấu, vậy có lý do gì mà ông lại đi tập kết?
Ông Huỳnh Công Oai, người từng tham gia bảo vệ "chú Năm Xuân" (tên gọi thân mật của đồng chí Mai Chí Thọ) ở chiến trường miền Tây năm ấy nhớ nhất tình tiết khi đến bữa ăn, mặc dù có tiêu chuẩn ăn riêng song "chú Năm Xuân" không chịu, nhất quyết ăn chung với anh em với lý do: "Có nhiều ăn nhiều, có ít ăn ít" chứ "Cùng gian khổ như nhau nhưng ăn riêng thì không hay".
Tình cảm của dân lớn hơn mọi thứ huân chương
Sinh thời, đồng chí Mai Chí Thọ đã được Đảng và Nhà nước trao tặng nhiều huân, huy chương cao quý, trong đó có Huân chương Sao Vàng, song, trả lời câu hỏi của một tờ báo, rằng ông thích nhất điều gì, Mai Chí Thọ đã thẳng thắn trả lời: "Khi nghỉ hưu, không còn quyền chức gì nhưng ra đường gặp đồng bào vẫn vui vẻ với tôi là không huy chương nào bằng".
Vào ngày sinh nhật của đồng chí Mai Chí Thọ, có nhiều người dân ở tận miền quê xa xôi cũng lặn lội tới biếu ông những món quà mang tính chất "cây nhà lá vườn". Không hiếm người trong số ấy từng được ông giúp đỡ, hoặc giải oan. Thậm chí, tới những người lính của chế độ cũ phải đi cải tạo biết tin sinh nhật ông cũng gửi tới ông những tấm thiệp mừng…
Theo nhà văn Nguyễn Thị Ngọc Hải kể lại thì có lần, Mai Chí Thọ được vị Chủ tịch TP Leipzig của Đức mời sang tham quan. Ông này dẫn Mai Chí Thọ đi thăm TP Dresden, nơi ông ta từng lãnh đạo trước đó. Mai Chí Thọ nhận thấy, mặc dù ông này có 4 năm làm Chủ tịch ở đây song khi gặp người dân, họ chẳng thèm chào hỏi gì vị lãnh đạo cũ của mình. Điều này làm cho Mai Chí Thọ rất ngẫm ngợi.
Với Mai Chí Thọ, sự quan tâm, chăm lo tới đời sống của người dân phải thể hiện ngay từ những việc cụ thể. Ông nhắc thư ký của mình là khi nhận thư từ phải bóc ra xem và báo cáo lại đầy đủ, và trả lời không sót ai. Cái nào cần thiết thì đưa ông xem và ký tên vào. Ông bảo: "Người ta khó khăn hoặc không hiểu đủ mới cần mình".
Tác giả "Lời giới thiệu" của một số cuốn sách về các chính khách
Đồng chí Mai Chí Thọ là người rất quan tâm tới lĩnh vực văn hóa, trong đó có báo chí, xuất bản. Khi còn giữ cương vị Bộ trưởng Bộ Nội vụ (nay là Bộ Công an), ông đã yêu cầu các đơn vị, địa phương có báo và bản tin phải gửi về Văn phòng Bộ trưởng một bản. Ông từng tâm sự với các nhà báo: "Báo chí các cậu có hàng vạn, hàng triệu triệu người đọc, người nghe thì chúng mình phải thông qua báo chí để mà tuyên truyền, giải thích, vận động, điều hành công việc chứ" (theo ghi chép của nhà báo Lê Minh Hùng). Các cuộc họp thường kỳ của khối báo chí CAND tổ chức tại Hà Nội hay TP HCM, nếu không có công việc quá đặc biệt và đột xuất, bao giờ ông cũng dự và có ý kiến gợi mở…
Đồng chí Mai Chí Thọ là người say mê đọc sách, báo, theo dõi sát các vấn đề liên quan đến thời sự trong và ngoài nước. Ông chính là người đã viết "Lời giới thiệu" cho cuốn "Fidel: Cuộc đối đầu 10 đời Tổng thống Mỹ và những âm mưu ám sát của CIA" (do NXB Trẻ ấn hành lần đầu năm 2004); viết "Lời giới thiệu" cho cuốn "Arafat - một đời cho tự do" (NXB Tổng hợp TP HCM, 2004). Ông cũng là tác giả "Lời giới thiệu" cuốn hồi ký của Hillary Clinton, ngoại trưởng Mỹ hiện nay (sách do NXB Văn hóa Sài Gòn xuất bản năm 2006).
Được biết, hồi tháng 7/2006, khi tiếp cựu Tổng thống Mỹ Clinton sang thăm Việt Nam nhân dịp Quỹ Clinton về phòng, chống HIV/AIDS chính thức mở văn phòng dự án tại Việt Nam, Chủ tịch nước Nguyễn Minh Triết tâm sự, ông đã đọc cuốn hồi ký của bà Hillary và cho ông Clinton biết, chính Đại tướng Mai Chí Thọ là người viết "Lời giới thiệu" cho cuốn sách. Vị cựu Tổng thống Mỹ tỏ ra rất thú vị về chi tiết này…
Lương Xuân Minh - VNCA Xuân 2011
http://vnca.cand.com.vn/News/PrintView.aspx?ID=55683

Thứ Năm, 20/1/2011,

Chú Năm Xuân trong tôi...
HỒNG LÊ THỌ

Theo www.sggp.org.vn – 23/06/2007

Tôi còn nhớ ngày đầu tiên được gặp ông Năm khi chú Mười (1) gọi đi theo ra Vũng Tàu đột xuất vào mùa hè năm 1981. Chiều sập tối, chiếc xe Peugeot 404 của chú Mười ọp ẹp chở vội, chạy tức tốc như được lệnh. Khoảng 6 giờ rưỡi, xe vừa trờ vào nhà khách của Thành uỷ thì đã có chú Mười và ông Năm ngồi vào bàn ăn. Người ông Năm cao ráo, khoẻ mạnh, thoạt đầu trông nghiêm nghị, “dữ dằn” như lời đồn về ông “trùm” Công an, nhưng lạ thay khi nhìn ông cười thì hoàn toàn trái ngược, hiền lành, dễ dãi, thậm chí “cãi lại” cũng không sao! Buổi cơm tối chỉ có hai ông già và tôi.

Ông Năm ít nói, thỉnh thoảng nhìn thẳng vào mắt tôi, ngồi đối diện, hỏi “Sao, tụi bây ở Nhật Bản thấy tụi nó làm ăn ra sao, có muốn chơi với mình không?”; Tôi không dám nói gì, mới gặp ông lần đầu… cũng ngại thật, vả lại ông lớn quá (chức vụ, thể xác và tinh thần) áp đảo cái tính vốn thẳng thắn, bộc trực của tôi.
Tác giả và đồng chí Mai Chí Thọ (phải) tại Tokyo (1981).
Mãi độ vài tuần sau, tôi mới biết “ông Năm giao mầy cho tao, dặn tao là phải lo”, chú Mười tâm sự. Hèn gì chú Mười bố trí các nơi trong thành phố cho tôi được xem, được biết thoải mái thực trạng sản xuất, kinh doanh, thúc bách tôi phải viết nhận xét của mình mà không nói lý do. Và cuộc gặp gỡ đầu tiên ở Vũng Tàu đã thay đổi định hướng của bản thân tôi vào lần đến thăm ông Năm tại nhà riêng ở đường Duy Tân trước khi lên đường trở lại Nhật.

“Tao đã nghe ông Mười nói về mầy rồi, hãy về Nhật nghiên cứu cho kỹ thị trường rồi quay lại…thành phố đang cần những “thằng” như mầy…”.

Ông bảo tôi ăn cơm gia đình với ông. Một dĩa thịt heo ba chỉ luộc, một dĩa bày một lát chả lụa cắt mỏng và rau muống chấm nước mắm kèm bát canh tàu hũ non, chỉ có vậy nhưng ấm lòng biết bao.
Lần sau tôi trở lại thành phố, kể từ lúc ấy tôi gọi ông là “chú Năm”, ngồi bên xem chú đánh bài tú lơ khơ với ông Hai Nghệ(2), bác Hai già(3) và một người bảo vệ… bất ngờ nhất là thấy chú Năm cười sảng khoái hồn nhiên khi ăn được ván bài bác Hai trong khi bị bác phản đối… cho rằng “anh Năm ăn gian”.

Chú ít nhậu, nhưng cũng không cấm chú Mười Lù, bác sĩ riêng của chú, đám con cháu như anh Năm Tải (4), Tư Đức… nấu cà ri con cheo, con mễn bắt được khi đi săn về vào những ngày cuối tuần. Thỉnh thoảng chú còn đem chai rượu tây của khách biếu xuống cho cả đám uống. Thím Năm thì lặng lẽ, âm thầm lo cho ông, cho mấy người con, tháng tháng đi xe đò về quê hái mít, trái cây ở vườn nhà đem lên, có khi xay gạo lấy cám “tăng gia” bụi bặm trong sân tennis… bị chú và hàng xóm kêu rêu đến khổ.

Trước đây, bản thân tôi không nghĩ gia đình chú Năm quá thanh hàn, đường đường là một ông chủ tịch, phó bí thư của một thành phố hạng nhất nước này mà cũng chỉ có vậy. Bà vợ ngài chủ tịch, thím Năm lại còn khiêm cung hơn, chẳng bao giờ lên xe của ông hay dùng xe để đi xa của sở ban ngành trong thành phố bố trí. Khó hiểu nhưng là sự thật và điều đó đã cảm hoá “thằng” học trò xa xứ, mấy chục năm, sống quen trên phương tiện hiện đại như tôi. Đạo đức của Bác Hồ ghi trong sách, trong cuộc sống bình dị của Người hình như chú Năm đã thấm nhuần đến mức “cực đoan” khi nhìn từ bên trong.

Hôm nay chú đã đi xa, tôi không đủ tư cách để đánh giá, có lẽ rất nhiều người còn hiểu chú Năm hơn, nhất là những đồng chí, anh em con cháu trong mỗi đơn vị từng chia ngọt xẻ bùi với chú, thím và gia đình. Tôi chỉ dám nói là chú Năm giản dị, chan hoà và thật dễ tính cởi mở mỗi khi gần gũi nhưng lúc “ông già” nổi nóng thì đừng hòng…

Tôi chỉ nhớ một sáng chủ nhật, chú ào ào đến nhà tôi ở cư xá Bắc Hải, không hẹn trước. Bước vào nhà chưa vội ngồi, chú bước ngay lên thẳng căn gác ngắm nghía căn phòng nhỏ nơi tôi làm chỗ ngủ, rồi buột miệng “kể ra mầy cũng đơn giản đó, chịu khó thế là tốt”, có lẽ chú chẳng thấy có máy lạnh, ti vi hiện đại chăng. Không biết đó là nhận xét hay lời động viên của một người lãnh đạo, tôi chỉ lí nhí “thì có thế thôi mà chú”.

Ngồi qua tuần trà sau tô hủ tiếu ngon lành vì chú chưa ăn sáng, khi ra về thì chiếc xe Peugeot 504 của chú nằm ụ, anh lái xe “đề” mãi chỉ kêu xẹt xẹt như hết “bình”. Mấy chú cháu đẩy gần hụt hơi, xe vẫn chẳng nổ. Chừng mười phút, xe cứ lì không chịu nhúc nhích, ông xăm xăm đi bộ qua nhà chú Ba Trần ở cuối góc, vào mượn điện thoại gọi về nhà rồi trở lại chờ xe khác đến đón. Lúc ấy cả xóm mới hay, công an khu vực, phường, bà con lối xóm ùn ùn đến “xem” mặt mũi ông Mai Chí Thọ, vị chủ tịch thành phố “to” nhất. Trước khi chia tay, chú Năm cười giòn tan “được bữa tập thể dục quá đã, rảnh thì nhớ lên tao chơi”.

Tôi có nhiều kỷ niệm đáng nhớ về chú Năm Xuân nhưng tôi chỉ ghi lại những ngày gặp chú lần đầu tiên và lần cuối cùng vào tháng 12 năm ngoái ở Trung tâm Nghiên cứu Quốc học. Chú Năm già đi rất nhiều, môi run run khi bắt chuyện. Bệnh tiểu đường đã tấn công vào các bộ phận khác rồi chăng. Vẫn gầy guộc, hơi xanh nhưng chú Năm ngồi lắng nghe rất nghiêm túc các ý kiến của các vị lão thành trong lĩnh vực văn hoá,văn nghệ, giáo dục… đề xuất về việc giữ gìn bản sắc của nước ta trong khi hội nhập. Chú ghi chép khi gặp được ý hay hoặc chuẩn bị cho phần phát biểu sắp tới? Ngồi ngay đầu góc bàn cách chú vài mét, thỉnh thoảng tôi thấy chú tư lự, đưa tay vuốt mặt cho tỉnh táo hay tỏ vẻ băn khoăn khi nghe trực tiếp các góp ý có phần gay gắt.

Sau khi các vị tham dự đã nói xong, giáo sư Mai Quốc Liên mời chú có ý kiến. Không dông dài, gãy gọn bắt đầu từ bài viết của chú đăng trên báo gần đây. Đại ý “Các đồng chí thấy đấy, tôi viết mà có khi bị tóm gọn cho dễ hiểu (!?) (mọi người cười ồ), huống chi là các đồng chí, nhưng đừng nản lòng, hãy viết và bày tỏ suy nghĩ của mình gửi cho Trung ương, cho Quốc hội để làm sao giữ được văn hoá truyền thống, giá trị nhân văn và trí tuệ của người Việt mình, nêu bật bản sắc vốn có để không bị lai căng mất gốc… Mỗi tối bật ti vi cứ nghe mãi nào Gi-đi-pi rồi Gê-đê-pê (GDP), Ép-đi-ai (FDI) gì gì sao mà vô cảm, ngọng nghịu, bộ tiếng Việt hết chữ rồi sao… Tôi còn sống thì còn suy nghĩ để góp ý với Đảng, với nhân dân…”. Chú phát biểu làm nóng cả hội trường, mọi người không ngờ chú Năm vẫn còn phong độ, sắc bén và cũng trăn trở, chia sẻ với nỗi niềm của những người trí thức cách mạng đến như vậy trong những ngày cuối đời.

Tay chú Năm hôm ấy vẫn ấm, nụ cười vẫn nồng hậu, hiền hoà như xưa và trái tim, tấm lòng cộng sản của chú vẫn đỏ chói như ngày nào cầm quân đánh giặc, lãnh đạo thành phố…

(1) Ông Mười Phi (Nguyễn Văn Phi), Thứ trưởng Ngoại thương kiêm Giám đốc Sở Ngoại thương TPHCM (đã mất).
(2) Ông Hai Nghệ, đại tá Cục Cảnh vệ (đã mất).
(3) Ông Hai già, bạn chí cốt của chú Năm (đã mất).
(4) Ông Năm Tải (Ngô Lực Tải), nguyên Phó Giám đốc Sở Giao thông Vận tải.
 

http://tintuc.xalo.vn/001348098443/chu_nam_xuan_trong_toi.html
http://www.sggp.org.vn/chinhtri/2007/6/107004/

Không có nhận xét nào:

Đăng nhận xét