07 tháng 2 2011

Mạn đàm về Tiếng Việt.

 Thiên Nguyên

Kể từ hồi bắt đầu biết chơi forum, mình cũng đã từng tham gia khá nhiều các diễn đàn khác nhau, từ tào lao chém gió cho đến nghiêm túc học thuật. Mình phát hiện ra một điều rằng bây giờ người ta thường không tuân thủ các quy tắc chuẩn chính tả nữa, mà có xu hướng phá cách hóa ngôn ngữ viết. Kỳ thực mà nói thì mình không ủng hộ lắm việc viết sai chính tả. Nhiều khi đang đọc một bài viết hay, hấp dẫn mà gặp phải một lỗi chính tả không đáng có khiến cho mình cau mày khó chịu. Giống như đang nhai miếng cơm tám mà nhá phải sạn vậy. Hơn nữa, một bài viết sai nhiều lỗi chính tả sẽ là một chỉ dẫn để người đọc đánh giá rằng người viết là một người thiếu nghiêm túc, thiếu kiến thức, thiếu sự tôn trọng người khác. Sau cùng, bạn sẽ không bao giờ được coi là một người yêu nước nếu ngay cả ngôn ngữ mẹ đẻ bạn còn thiếu tôn trọng.
Đến đây ắt sẽ có bạn phản bác rằng: "Dào ôi, chơi forum chứ có phải là viết báo cáo cuối năm đâu mà phải quan trọng chính tả với chính teo." Ý của bạn không hoàn toàn sai. Khi ta chơi forum nghĩa là ta đang sống trong một thế giới ảo, do đó ta có quyền rũ bỏ mọi nguyên tắc khô cứng hàng ngày đã khiến ta chán ngấy. Nhưng ngay cả trên một thế giới ảo, bạn cũng không thể có được sự tôn trọng nếu bạn không tuân thủ những quy tắc tối thiểu về văn hóa viết. Nếu bạn hoàn toàn không quan tâm đến việc mình có cần nhận được sự tôn trọng của mọi người trên thế giới ảo hay không, thì tốt thôi, bạn có thể dừng đọc tại đây. Bài viết này không nhắm đến những đối tượng như bạn. Ngược lại, nếu bạn quan tâm đến việc mình sẽ bị/được đánh giá như thế nào trên một sân chơi ảo, bạn Minh khuyên bạn nên đọc tiếp.
Thế nào mới là viết đúng chính tả? Bạn Minh tin là sẽ chẳng khó khăn gì để các bạn có thể tìm được trên mạng những tài liệu mô phạm việc này. Ví dụ, các bạn có thể tham khảo tại đây.
Viết đúng chính tả có khó không? Khó mà dễ, dễ mà khó. Khó vì các quy tắc chính tả quy định từ cách bỏ dấu, cách viết hoa các danh từ riêng, cách viết tên riêng nước ngoài, cách viết chữ số trong câu, cách sử dụng nguyên âm phụ âm sao cho chính xác... Thoạt tiên xem ra rất khó nhớ. Dễ là vì nếu bạn chịu khó thực hiện một cách nghiêm túc thì chỉ trong một thời gian ngắn bạn sẽ nắm được hết tất cả các quy tắc đó.
Tất nhiên rằng, khi viết bài trên các forum nó không giống với việc viết các báo cáo khoa học, hay những bài chính luận lê thê trong đó người ta xăm soi cả từng con dấu. Ở đây chúng ta có thể thoải mái phá cách đi một chút để tạo điểm nhấn, tạo phong cách riêng, tạo hiệu ứng đặc biệt cho bài viết. Bạn Minh ủng hộ việc này. Tuy nhiên cần phân biệt rõ ràng giữa sai chính tả một cách CÓ DỤNG ÝVÔ Ý. Lấy thí dụ, một số người hay dùng cụm từ " nhà ní nuận" để chỉ những kẻ đã văn dốt võ dát còn thích viết theo kiểu hàn lâm học thuật. Dĩ nhiên trong từ điển Việt Nam không hề có từ "ní nuận" mà chỉ có "lý luận", và cách dùng từ đó là sai chính tả. Tuy nhiên, khi đặt trong một văn cảnh hợp lý, nó lại là một phong vị khá hay, khiến người đọc vỗ đùi đánh "đét".Hiển nhiên đây là một cách sai CÓ DỤNG Ý. Ngược lại, khi có người viết rằng: "Anh ấy là một tay chém gió suất sắc" thì sao? Trong từ điển không có từ "suất sắc" mà chỉ có "xuất sắc". Cách viết kia cũng là sai, nhưng không gây cho ta cảm giác gì thú vị mà chỉ khiến ta khó chịu. Vậy rõ ràng rằng đây là sai chính tả VÔ Ý, và không đáng hoan nghênh. và sai chính tả một cách
Dạo gần đây, bạn Minh thấy rằng trong ngôn ngữ viết truyền thống có một cuộc xâm thực nho nhỏ của ngôn ngữ hiện đại, tạm gọi là ngôn ngữ thời @, ngôn ngữ 9x. Trong đó các bạn trẻ có nhiều cách sáng tạo rất độc đáo, rất hay, và mang đậm phong cách cá nhân. Nhưng xem vào đó là một số cách viết không đâu vào đâu và dễ gây phản cảm. Bạn Minh xin không nêu ra ví dụ ở đây vì nó đã quá quen thuộc với mọi người rồi, chúng ta có thể bắt gặp nó ở bất cứ một diễn đàn tuổi tin nào. Vậy có nên khuyến khích các cuộc cải cách về ngôn ngữ này không? Theo bạn Minh, chúng ta nên khuyến khích những sự phá cách để tạo ra cái mới, cũng như ủng hộ việc khẳng định cái "tôi" của người viết. Song cái gì thì cái, quá đà thì sẽ không hay. Thêm vào đó, một số bạn trẻ còn thử nghiệm các cuộc phát minh về ngôn ngữ một cách vô tội vạ. Như vậy là một điều rất không nên. Cùng là một cách viết lạ mắt, độc đáo, nhưng sao có người thì viết hay, viết ấn tượng đến vậy? Mà người kia thì viết sao kệch cỡm, thô thiển và nhàm chán đến thế? Đó là hậu quả của sự bắt chước thiếu chọn lọc và thiếu suy nghĩ. Bạn Minh nhớ rằng trong cổ học tinh hoa có câu chuyện, rằng nàng Tây Thi nước Việt nổi tiếng xinh đẹp. Nàng đẹp đến nỗi khi nàng đau bụng, mặt mày nhăn nhó mà vẫn đẹp mê hồn. Có cô gái nọ dung mạo cũng không đến nỗi xấu xí, nhưng lại muốn bắt chước cái đẹp của Tây Thi, khi đau bụng thì cố gắng nhăn nhó sao cho giống. Nhưng tai hại thay, khi nàng nhăn nhó trông không những không đẹp mà còn vô cùng dị hợm, người ta trông thấy đều phải chạy. Đó cũng là bài học cho những người bắt chước mà không suy nghĩ vậy. Các bạn nên nhớ, đừng bao giờ biến mình thành con cừu Dolly ngay cả trên một thế giới ảo!
Ngôn ngữ, suy cho cùng, chỉ là thỏa thuận trong một cộng đồng người. Do đó nó cũng mang tính chất ước lệ. Nó không phải là tiên đề như 1+ 1= 2. Một cái sai nhưng được đại đa số chấp nhận thì nghiễm nhiên lại trở thành đúng. Lộng giả thành chân là thế. Lấy ví dụ, hiện nay đa số người ta dùng từ "Cứu cánh" để chỉ nghĩa gần như "cứu rỗi", nhưng nghĩa đích thực của nó lại là "mục đích". Hay từ "tai vách mạch dừng" bây giờ lại được viết thành "tai vách mạch rừng" v.v... Cái đó là không thể tránh khỏi. Từ đó suy ra, những gì được đại đa số chấp nhận và sử dụng như một sự thực hiển nhiên thì về lâu về dài chắc chắn sẽ được công nhận một cách chính thức. Có khi chỉ khoảng đôi chục năm nữa thôi, người ta sẽ tìm thấy trong bộ từ điển Tiếng Việt của Giáo sư Minh mèo xuất hiện từ "Muỗi đốt inox" hay từ "vãi+sth" thì sao? Rất có thể. Nhưng dù như vậy, có nên cổ xúy cho các cuộc thử nghiệm bừa bãi về ngôn ngữ như hiện nay không?
Bạn Minh cho rằng, Tiếng Việt mà chúng ta đang sử dụng không phải là cái gì mà ngày hôm trước ngày hôm sau đã nhảy xổ ra ngay được, mà nó là kết quả của quá trình vun đắp và xây dựng qua nhiều thế hệ mà thành. Nó đã có từ cách đây hàng ngàn năm, hoặc chí ít, cũng trên ba trăm năm kể từ lúc linh mục Alexadre Rhodes viết ra quyển từ điển Việt-Bồ-La, khai sinh chữ Quốc ngữ. Nó đã trải qua nhiều giai đoạn lịch sử, nhiều thăng trầm thịnh suy của dân tộc, nhiều biến cố về văn hóa, do đó nó đã được thời gian kiểm nghiệm một cách nghiêm cẩn và không nên vì bất cứ lý do gì trong một thời gian ngắn bị bào mòn và thay thế bởi những ngôn ngữ ngoại lai, rẻ tiền, rác rến - được tạo ra bởi mặt trái của quá trình hội nhập với các nền văn minh từ khắp nơi trên thế giới.
Cuối cùng, bạn Minh xin phát động một phong trào nho nhỏ: ủng hộ việc viết đúng chính tả Tiếng Việt, đồng thời hạn chế tối đa sử dụng ngôn ngữ @, 9x.
Hãy để Tiếng Việt được như nó đã từng.

  Thứ Bảy, 05/02/2011
http://danluan.org/node/7716
 bình lựng
 Biên tập viên xinh đẹp Hoài Anh với nét duyên dáng và phát âm mềm mại giọng Nam bộ thuần túy được hàng triệu khán giả xem truyền hình ái mộ, là một trong những ngôi sao sáng giá của đài truyền hình VN thế nhưng mỗi khi Cô hướng dẫn (làm MC) cho một chương trình hoành tráng nào đó như buối lễ vinh danh GS Ngô Bảo Châu hay Trực tiếp truyền hình đêm giao thừa vừa qua, không biết vì quá căng thẳng hay muốn "trịnh trọng hóa" trong phần phỏng vấn, Hoài Anh liên tục "kính thưa các quí vị" nghe thật chối tai. Mà khg phải một mình Hoài Anh đâu nhe, thi thoảng chúng ta vẫn nghe "thưa các quí vị" của vài quan chức cao cấp trong buổi gặp gỡ đoàn VIP  nước ngoài hay buổi mít tính nào đó. Ai quen biết với Hoài Anh hay thư kí soạn diễn văn cho các thủ trưởng nhắc lại giùm, đừng đem sạn nhét vào tai người nghe "các quí "bố".

Không có nhận xét nào:

Đăng nhận xét