Xuân Tân Mão

Xuân Tân Mão
Đảng và Chính phủ luôn trân trọng biểu dương, khen thưởng xứng đáng với tất cả hoạt động, việc làm của người dân vì mục tiêu yêu nước, bảo vệ chủ quyền quốc gia (TTg NT Dũng).

11 tháng 2 2011

Nhà báo Trần bạch Đằng--nhớ chú Tư Ánh

Ngày nhà báo Việt Nam- nhớ chú Tư Ánh

Những người thân quen thường gọi nhà báo Trần Bạch Đằng là Tư Ánh, biệt danh của nhà lão thành cách mạng vừa qua  đời vào trung tuần tháng 4 năm nay.
Để tưởng niệm người quá cố, đã có hàng loạt bài viết về con người tài hoa trên văn đàn cũng như làng báo Việt nam trong hơn 40 năm qua kể từ khi ông cầm bút lần đầu tiên, đặc biệt từ khi đất nước giải phóng, rồi đổi mới người ta thấy sau ngày “về hưu” ông xuất hiện ngày càng nhiều trên lãnh vực báo chí. Những tờ báo Tết trong thành phố luôn dành những bài “khai xuân” của Chú Tư một cách trang trọng trong đó Nhà báo cách mạng Trần Bạch Đằng luôn đặt những vấn đề sôi bỏng của đất nước, ông dành nhiều tâm huyết ở những nổi băn khoăn của người dân trong quản lý nhà nước, thủ tục “hành dân” và bước đi chậm chạp, tiêu cực trong phát triển xã hội. Chính vì vậy với sự sắc sảo, gần với nhân dân, và dần dà trở thành một địa chỉ để gửi gắm, tin cậy, mong mỏi ở ngòi bút “gạn đục khơi trong” của ông sẽ khai thông được những khúc mắc gặp phải .Khả năng và bút lực của chú Tư với cái tâm trong sáng , ngọn lửa cháy bỏng của bản thân nâng lên thành sức mạnh, tạo thành những dòng chữ sắc bén, quyết liệt trong việc lên án tệ nạn quan liêu,tham nhũng, “hành dân” phiền hà…của bộ máy quản lý.
 Có thể nói, bên cạnh những công trình tổng kết những phong trào, lịch sử kháng chiến ở Nam bộ… tác phẩm văn học, kịch phim..dài hơi, Chú Tư luôn bám sát hơi thở của nhân dân để có những lời cảnh báo kịp thời của một nhà báo lão luyện, lăn lộn suốt cuộc đời, cầm bút cho đến ngày trút hơi thở cuối cùng trên giường bệnh. Hôm nay, chúng ta đã mất đi một nhân chứng sống, có hiểu biết phong phú về giai đoạn lịch sử khốc liệt và cam go nhất mà nhiều nhà sử học, nhà báo trẻ tuổi ngày nay chưa hề được nghe nói, những chi tiết tạo nên những khúc quanh, đột phá trong cuộc vùng vẫy giữa tư duy bảo thủ và đổi mới, giữa tư tưởng kinh điển(giáo điều) và cách mạng(thật sự) cũng như sự đối đầu không khoan nhượng giữa chủ nghĩa quan liêu, xa dân và tư duy hành động quyết liệt…mà Chú Tư chưa kịp viết lại hoặc thời điểm không đủ chín muồi để ghi thành tư liệu, công bố  ra bên ngoài. Có lẽ vậy mà chú Tư Ánh vẫn còn trăn trở, búc xúc…vẫn muốn viết báo đến hơi thở cuối cùng ? Bi tráng và oanh liệt thay, một người con của vùng đất Nam bộ, từ 15 tuổi đã tham gia cách mạng và mang hào khí đó cho đến ngày viên mãn.
              Tôi còn nhớ vào những năm 1990, khi công cuộc đổi mới còn “nóng hổi” những lần được gặp chú trong nhiều buổi cơm trưa thân mật ở  toà báo CA TPHCM mà chú là một “lão” cộng tác viên tích cực(*). Đám thanh niên chúng tôi (thời đó) cứ quây quần chung quanh, hết hỏi việc nầy đến sự kiện khác đang xảy ra, tìm ở chú những lời giải hay một cách hiểu “lô gíc” theo tầm lý giải và sự uyên bác của “ông già”(chúng tôi thường gọi chú Tư với nhau như thế). Mỗi lần gặp gỡ là một lần thêm hiểu biết,hấp thu được vốn sống phong phú từ một vị lão thành cách mạng lúc nào cũng tìm cách đứng trên tuyến đầu của cuộc chiến đấu, trên mặt trận tư tưởng văn hóa mà chú là một trong những cây bút chủ lực ở thành phố nầy. Ngòi bút nhạy bén và sâu sắc của nhà báo Trần Bạch Đằng phản ánh nỗi niềm trăn trở của nhân dân trước nạn tham nhũng, quan liêu, xây dựng nhà nước pháp quyền…  có khi đã trở thành lời cảnh báo nghiêm túc, nhiều sự kiện bức xúc trong đời sống đã được chú Tư ghi lại nêu lên thành những gợi ý cho cơ quan nhà nước mang ý nghĩa đóng góp tích cực mặc dù “đụng chạm” là điều không thể tránh khỏi. Chú Tư bộc bạch “nhiều khi tao cũng bị người nầy, kẻ nọ không ưa, nhưng phải dũng cảm và chấp nhận thôi, miễn là…”. Hẳn nhiều người có thể đồng tình với chú và quí mến Ông, “trung ngôn nghịch nhĩ” là chuyện thường tình. Càng về sau “gừng càng già càng cay” tuy rằng những lời chú viết và nói đều phát xuất cái tâm của người yêu nước, tấm lòng của  chú Tư vẫn trong sáng như những ngày đầu đi theo cách mạng.
Bút danh Hưởng Triều, Nguyễn Trương Thiên Lý,Trần Bạch Đằng, Trần Quang…đã đi sâu vào lòng người dân, đặc biệt là đối với người Sài gòn, là cây đại thụ trong làng báo Việt Nam, là nhà văn, nhà thơ, biên soạn kịch nổi tiếng ở phía Nam.
Đọc lại những vần thơ hào khí khi còn ở bưng biền hướng về thành phố vào tháng 8/1967, chúng ta có thể thấy được khao khát của Chú Tư và  nhận ra được “tầm” nhìn chính xác về một sự yên ắng bình thản trước khi xung trận vào Tết Mậu thân mấy tháng sau đó:

Hãy tạm lắng yên, hỡi chim rừng buổi sáng
Để hồn ta vượt khỏi những hàng cây
Nghe Sài gòn chân bước vọng gần đây
Có ai kiếm được khắp chân trời góc biển
Một thành phố trẻ măng
Nhưng lịch sử rất lạ lùng
Từ thuở chào đời suốt mấy trăm năm
Chỉ sống tự do hai mươi chín ngày ngắn ngủi

Có thể nói từ lâu, ngay từ lúc còn thơ Trần Bạch Đằng đã gắn bó với mảnh đất nam bộ vì vậy trong cách viết, cách nói và cách sống của chú Tư luôn sôi nổi, hào sảng và đôi lúc…thẳng thắng đến độ gây “khó chịu” cho người đối thoại. Con đường hoạt động cách mạng cũng như sáng tác văn học, nghệ thuật của ông là một con đường cương trực đầy chí khí, không uốn éo, so đo..của nhà làm chính trị, đó cũng chính là vũ khí, sở trường trên một vốn kiến thức  uyên bác, hàn lâm hiếm thấy mặc dù không qua trường lớp đào tạo như thế hệ làm báo ngày nay. Mặc dù không bao giờ tự cho mình là nhà báo chuyên nghiệp nhưng Chú Tư vẫn xem báo chí là “trận địa”mà chú yêu thích, “viết báo với tất cả hứng thú sẽ cùng đi với tôi đến khi tôi không còn viết được nữa”(hồi ký: Cuộc đời và Ký Ức) là cái “nghiệp” của một người tha thiết với quê hương,đất nước và con người trên mảnh đất nầy. Thực vậy, trong  báo Xuân của Sức khỏe Đời sống số Tết Đinh hợi 2007 chú Tư đã viết trên giường bệnh bài “Giữ gìn mùa xuân của cuộc đời : Sức khỏe” mang tính nhân văn sâu sắc và nhiều bài khác trên các báo trong đó bài viết ngày 31/3/2007 “Lê Duẩn chiến thắng xâm lược Mỹ” đầy ấn tượng và thuyết phục, là một tư liệu qúi trong kho tàng nghiên cứu về cách mạng Việt nam.
Vào những năm tháng cuối đời, khi sức khỏe mong manh, không tự mình cầm bút thì chú đọc cho thư ký viết rồi xem lại trước khi gửi đi cho thấy cây bút trong đầu chú Tư chưa bao giờ ngơi nghĩ.
Chắc chắn những bài baó kí tên Trần Bạch Đằng trong nhiều năm qua sẽ là kho tư liệu vô giá cho việc nghiên cứu lịch sử hiện đại của nước ta, là nguồn cảm hứng cho những nhà nghiên cứu trẻ tuổi khi tìm tòi và chắc chắn sẽ là cơ sở cho những  luận văn thạc sĩ, tiến sĩ không chỉ ở trong nước mà còn ở những đại học trên thế giới có ngành Việt nam học. Chính điều đó sẽ làm chú Tư sống mãi vì “tao chưa chết được, tao còn nợ nhiều lắm” khi nằm trên giường bệnh !
Thế hệ làm báo, viết báo hôm nay sẽ tiếp nối, mang chữ tâm của “ông già” đầy tâm huyết và nghị lực lên trang báo, trong bài viết đầy lửa của mình. Tôi hy vọng như thế trong ngày báo chí Việt Nam, ngày báo chí đầu tiên vắng bóng chú Tư thân yêu.

Hồng Lê Thọ(Tokyo)
6/2007
đã đăng trên Sức Khỏe & Đời Sống( tháng 6/20007) 

(*) tôi còn nhớ thời bấy giờ, những nhà văn nhà thơ "trẻ" như Tạ Nghi Lễ, Vũ Hoàng, Chim Trắng, Từ Kế Tường, Trần Hữu Lục... và các vị lớn tuổi trong làng , ngoài bác Trần Bạch  Đằng còn có Diệp Minh Tuyền, Nguyễn Quang Sáng, Nguyên Khải, Anh Đức, Thanh Lê, Tô Hoài(khi vào Nam)...thỉnh thoảng gặp nhau dùng cơm chung tại tòa soạn báo và đây là nơi "giao lưu" giữa trẻ-già hết sức thú vị.


Thứ Ba, 17/04/2007
Những ngày cuối của chú Tư Ánh
Chủ tịch nước Nguyễn Minh Triết và Bí thư Thành ủy TP.HCM Lê Thanh Hải chúc thọ học giả Trần Bạch Đằng dịp thượng thọ 80. Đây là lần chúc thọ cuối cùng đối với ông - Ảnh: Đ.Đ.

TT - Mới 9 ngày trước, báo Tuổi Trẻ còn đăng bài viết nóng hổi của ông. Vậy mà, 10g55 ngày 16-4-2007, chú Tư Ánh - tên thường gọi của ông Trần Bạch Đằng - trút hơi thở cuối cùng tại BV Chợ Rẫy. Dẫu biết trước chú Tư Ánh không còn bao nhiêu sức lực để chống chọi với căn bệnh ung thư phổi, nhưng ai cũng nghẹn ngào.
Viết trên giường bệnh
Gần một năm nay, chú Tư Ánh ít viết hẳn. Tuổi 80 buộc ông nằm viện nhiều hơn ở nhà. Có lúc tưởng ông đã ra đi vĩnh viễn. Vậy mà, hơn một tháng trước, ông bỗng gượng dậy. Đó là những ngày chuẩn bị kỷ niệm 100 năm ngày sinh cố Tổng bí thư Lê Duẩn.
Cô thư ký Ánh Xuân nhớ: “Ông Tư gọi mình đến. Ông đọc, mình ghi chép lại. Ngày xưa, ông chỉ cần đi ra đi vô một giờ đồng hồ là đọc xong một bài. Còn những hôm ấy, ông nằm đó, đọc thều thào, đứt quãng. Phải quen giọng lắm mới nghe được. Cứ đọc xong một câu, ông ngưng lại. Nghỉ mệt lúc lâu ông mới đọc tiếp nổi. Viết vài câu, mình đọc lại cho ông nghe. Được lúc lâu, ông lại hỏi: “Được 500 chữ chưa con?”. Được 500 chữ rồi thì hai ông cháu nghỉ. Mai làm tiếp. Cứ như vậy, ba ngày ông hoàn thành một bài viết.
Ông đã viết trong những cơn ho sặc sụa và hơi thở đứt quãng. Ông đọc liên tục sáu bài trong hoàn cảnh như thế. Còn nhớ 31-3 là ngày ông hoàn thành bài viết cuối cùng với tựa đề “Lê Duẩn chiến thắng xâm lược Mỹ”. Những bài đầy tâm huyết này ông gửi cho các báo: Tuổi Trẻ, Thanh Niên, Phụ Nữ, An Ninh Thế Giới, Quân Đội Nhân Dân và Sài Gòn Giải Phóng.
Viết xong, ông còn dặn đi dặn lại “Phải gửi cho các báo liền nghe con!”. Khi những dòng chữ với tên tác giả quen thuộc - Trần Bạch Đằng - đăng trên các báo thì cũng là lúc ông lại nhập viện”. Và lần này, ông không trở về nữa khi đang bước qua tuổi 81.
Còn trăm, ngàn kỷ niệm về con người này trong trái tim của những cộng sự. Trưa 16-4, trong văn phòng của ông trên đường Hoàng Hoa Thám, Q.Tân Bình, TP.HCM, những câu chuyện về ông rưng rưng tuôn chảy. Có lẽ khi nhắc đến kỷ niệm, các cô chú, anh chị cảm thấy người thầy, người anh, người ông này như đang hiện diện ấm áp trong căn phòng này nên chẳng ai muốn câu chuyện dừng lại.
Ông Bùi Công Đặng nhớ như in những ngày trước Đại hội X, chú Trần Bạch Đằng đã viết góp ý gửi Bộ Chính trị ngay trên giường bệnh tại Bệnh viện Chợ Rẫy. Không đủ sức khỏe, mỗi ngày chú đọc cho thư ký viết một đoạn. Hôm sau lại đọc tiếp. Ông Đặng cũng không nhớ nổi bao nhiêu đoạn, bao nhiêu ngày thì xong bài góp ý cho Đại hội Đảng, chỉ nhớ kể cả những ngày thở oxy hay đang vô “nước biển”, chú vẫn không nguôi canh cánh nỗi lo cho nước, cho dân.
Trăn trở cuối đời
Trên 50 đoàn đến viếng đồng chí Trần Bạch Đằng

Nhiều đoàn thể, đồng chí, đồng đội đến viếng đồng chí Tư Ánh - Ảnh: Minh Đức
Tính đến 21 giờ ngày 16-4, đã có trên 50 đoàn đến viếng tang lễ đồng chí Trần Bạch Đằng (lễ viếng bắt đầu từ 15 giờ ngày 16-4). Chủ tịch nước Nguyễn Minh Triết, Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng và gia đình đã gửi vòng hoa chia buồn đến gia đình đồng chí Trần Bạch Đằng. Các bạn bè, đồng chí, đồng đội của đồng chí Trần Bạch Đằng cũng đến viếng và chia buồn với gia đình.  
M.Đức
Các y tá Bệnh viện Chợ Rẫy kể rằng: tay trái chú yếu, không cử động được. Mấy ngày trước, khi các y tá xoa bóp cánh tay bất động kia, chú còn dí dỏm: “Tụi bây làm chưa đủ đô!”. Rồi chú cứ dùng tay phải nâng cho tay trái cử động...
Nghe đến đó, chị Quách Thu Nguyệt, giám đốc Nhà xuất bản Trẻ, nghẹn ngào: “Ông già còn tha thiết cuộc sống lắm!”. Chị còn nhớ hồi tết đến thăm, chú vẫn rất lạc quan: “Tao chưa chết được. Tao còn nợ nhiều lắm!”.
Đó là công trình “Lịch sử VN” vẫn chưa kịp đem in. Đó là chưa kịp viết tổng luận quyển Lịch sử Nam bộ kháng chiến. Đó là bộ lịch sử VN bằng tranh mới xong nửa chặng đường...
Có lẽ vì những món “nợ” ấy mà các bác sĩ Bệnh viện Chợ Rẫy vẫn còn nhớ những câu mắng yêu của chú: “Tụi bây bắt tao “ở tù” hoài. Cho tao về, tao nhiều việc lắm!”. Có lúc, chú còn phàn nàn bác sĩ: “Tụi bây để nước biển chảy chậm quá làm sao tao làm việc. Để gần tao tự chỉnh”.
Trong những ngày cuối đời, con người ấy chẳng mấy khi than thở về bệnh tình mà luôn trăn trở về công việc. Ông Tám Chiến, thư ký của chú, còn đau đáu nhớ câu cuối cùng chú tâm sự: “Chà. Bây giờ khó quá! Sức khỏe cứ yếu dần. Tui chỉ mong sao sống tới khi làm xong tổng luận quyển Lịch sử Nam bộ kháng chiến”.
Và chú vĩnh viễn nằm lại, trong nỗi day dứt như chú đã viết trong thư cho các cộng sự trong ban biên tập công trình Lịch sử Nam bộ kháng chiến đúng một tháng trước (ngày 16-3-2007): “Không có gì đau khổ hơn là cuối đời nhận một trách nhiệm mà Đảng, Nhà nước giao cho lại thực hiện trầy trật. Dù lạc quan đến đâu, tôi vẫn day dứt”...
Riêng điều mà những người ở lại day dứt là trong số các công trình để lại cho đất nước, chú Tư Ánh chưa kịp viết hồi ký của đời mình. Bao lần nhắc viết hồi ký, chú đều bảo: “Từ từ. Khoan! Làm việc khác trước”.
Thấy bệnh chú trở nặng, sợ không còn kịp nữa, chị Nguyệt cùng hai thư ký của chú là cô Lan và ông Chiến đã tập hợp các bài viết của chú và in quyển Trần Bạch Đằng - cuộc đời và ký ức làm quà tặng sinh nhật tuổi 80. Trước tết, đến thăm chú, chị Nguyệt cũng gợi ý chú cứ đọc những hồi ức về cuộc đời mình vào máy ghi âm, các anh chị sẽ nghe và viết lại. Nhưng chú cũng không còn đủ sức khỏe...
Văn phòng chú Tư Ánh luôn nhận được rất nhiều lá thư của bà con trên khắp mọi miền đất nước gửi đến. Có cả thư người bán báo ở Phan Rí lâu quá ít thấy bài chú trên báo nên viết hỏi thăm sức khỏe. Và rất nhiều thư của bà con bức xúc vì oan ức, khiếu nại chính quyền không giải quyết được. Dù đây chỉ là một cơ quan không con dấu, nhưng sinh thời, chú vẫn thường dặn các anh em trong văn phòng là người dân đã rất cần đến mình.
Có lẽ các cô chú, anh chị trong văn phòng sẽ không quên được những món quà dù nhỏ có tên từng người mà đi xa về lúc nào chú cũng nhớ. Và một số y bác sĩ nữ của Bệnh viện Chợ Rẫy cũng không quên một bệnh nhân dù nằm một chỗ vẫn gửi mua hoa tặng các chị nhân Ngày quốc tế phụ nữ.
Và có lẽ, mãi mãi cô thư ký không thể quên những cuộc điện thoại. Những ngày cuối đời, dù ở bệnh viện hay ở nhà, khi vừa tỉnh, chú vẫn thường gọi cô đến nhanh để kịp ghi lại những ý nghĩ vừa xuất hiện trong đầu. Cô nhớ lắm, có lúc cô vừa đến bệnh viện thì chú lại trở mệt, công việc tạm gác.
Và lần này, những lần làm việc như thế sẽ khép lại vĩnh viễn...

YẾN TRINH

http://tuoitre.vn/Chinh-tri-Xa-hoi/196907/Nhung-ngay-cuoi-cua-chu-Tu-Anh.html

Không có nhận xét nào:

Đăng nhận xét