08 tháng 2 2013

'Cha truyền con nối' hay sự thừa kế vương triều

Thứ 5, 7/2/2013

'Cha truyền con nối' hay sự thừa kế vương triều

Trong phạm vi vai trò của văn hóa đối với chính trị, một loạt các cuộc chuyển giao lãnh đạo ở Đông Á cho thấy rằng các xã hội châu Á dễ chập nhận hơn – nếu không nói là ủng hộ - sự thừa kế vương triều.
Nữ tổng thống mới đắc cử của Hàn Quốc, Park Geun-hye, là con gái của Park Chung Hee, nhà lãnh đạo của đất nước xứ Kim Chi từ năm 1961-1979. Vị chủ tịch sắp tới của Trung Quốc, Tập Cận Bình, là con trai của Tập Trọng Huân, nguyên Phó Thủ tướng Trung Quốc. Thủ tướng mới của Nhật Bản, Shinzo Abe, là cháu nội và cháu họ của hai cựu thủ tướng Nhật Bản và con trai của một cựu bộ trưởng ngoại giao. Kim Jong-un cũng là con cháu của hai nhà lãnh đạo tiền nhiệm ở CHDCND Triều Tiên.
Mô hình này không chỉ dừng lại ở Đông Bắc Á. Tổng thống Benigno Aquino III của Philippine là con trai của cựu Tổng thống Corazon Aquino. Các Thủ tướng Najib Abdul Razak và Lý Hiển Long của Malaysia và Singapore cũng đều là con trai các vị thủ tướng trước đó.
Tại Ấn Độ, Rahul Gandhi cũng đã sẵn sàng nối nghiệp của cụ ông (Jawaharlal Nehru), bà nội (Indira Gandhi), và cha ông (Rajiv Gandhi). Tại Pakistan, Bilawal Bhutto Zardari - con trai của Tổng thống Asif Ali Zardari và Phó Thủ tướng bị ám sát Benazir Bhutto, và là cháu nội của cựu Thủ tướng Zulfikar Ali Bhutto - cũng vừa có màn ra mắt sân sấu chính trị đầu tiên. Liệu sự kế thừa triều đại này có trở nên phổ biến ở khắp châu Á?
Không thể phủ nhận rằng dòng dõi danh giá tạo cho các ứng cử viên chính trị một lợi thế so với các đối thủ. Nhưng cũng rõ ràng việc có những thân nhân cao quý không chắc đảm bảo thành công của các nhà lãnh đạo. Trường hợp điển hình là cựu Tổng thống Philippine Gloria Macapagal-Arroyo. Cha bà là một tổng thống được nể trọng; thế nhưng, bà lại khiến người ta nhớ đến chủ yếu là một quan chức tham nhũng nhất nước này.

Vấn đề chính nằm ở thái độ của nhà lãnh đạo khi nhậm chức. Nếu họ làm việc với suy nghĩ mình là con nhà dòng dõi nên có quyền này quyền kia, thì họ sẽ dễ gánh lấy thất bại. May mắn cho Đông Á là, hầu hết các nhà lãnh đạo mới tiếp nhận quyền lực với tinh thần trách nhiệm cao và cam kết củng cố đất nước.
Hai từ "vương hầu" có lẽ không miêu tả đúng về nhà lãnh đạo mới của Trung Quốc, Tập Cận Bình. Xét cho cùng, khó có thể nói ông đã sống một cuộc sống sa hoa. Sau khi cha ông mất dần sự ảnh hưởng, ông chuyển đến công tác tại vùng nông thôn, ngay cả trước Cách mạng Văn hóa 1966-1976, tận mắt chứng kiến và trải qua tất cả những khó khăn mà nhiều người cùng thế hệ phải chịu đựng.
Vươn lên cương vị cao nhất, ông không cảm thấy mình là người được hưởng đặc ân từ tổ tiên. Theo tất cả các hồ sơ ghi nhận, ông còn cảm thấy cần phải có tinh thần trách nhiệm hơn để chứng tỏ ông có được vị trí hôm nay là nhờ công trạng, chứ không phải nhờ đặc ân.
Tập Cận Bình cũng phải ý thức rằng con cháu của thế hệ lãnh đạo thứ hai nước Công hòa Nhân dân Trung Hoa đang đứng trước sự bất mãn tương đối lớn của dân chúng trước sự núi của cải đang cao lên nhanh chóng của họ. Điều này giải thích tại sao ông lại tập trung chống tham nhũng ngay từ đầu. Nếu ông không thể làm được điều này, ông sẽ chuốc lấy thất bại và vị thế của Đảng Cộng sản Trung Quốc sẽ bị đe dọa nghiêm trọng. Tập Cận Bình đang gánh váng trách nhiệm lớn trên vai.
Trường hợp của Park Geun-hye cũng vậy. Giống như Tập Cận Bình, bà đã phải nỗ lực rất lớn để có ngày hôm nay. Cha bà đã giúp đưa Hàn Quốc thoát khỏi cảnh đói nghèo và trở thành một con hổ kinh tế. Tuy nhiên, trong 18 năm cầm quyền, ông Park Chung-hee cũng bị chỉ trích vì đã điều hành đất nước bằng "bàn tay sắt", thẳng tay đàn áp những người bất đồng. Sau đó ông bị ám sát. Đáng buồn hơn cho bà là nhiều người tiền nhiệm của bà bị xem là thất bại. Hai cựu Tổng thống Roh Tae-woo và Chun Doo-hwan, đều bị truy tố trước pháp luật, còn ông Roh Moo-hyun thì tự vẫn. Cũng đã có những tin đồn xấu liên quan đến vị Tổng thống vừa mãn nhiệm Lee Myung-bak.
Hàn Quốc chắn chắn là quốc gia thành công và đang cố gắng định vị lại chính mình. Trên lý thuyết, Hàn Quốc có thể tự hào về những thành quả kinh tế và văn hóa đạt được. Nhưng thực tế, là một quốc gia nhỏ bé trong một khu vực nhiều bất ổn Hàn Quốc vẫn đang phải sống trong những nỗi bất an hiện hữu. Và bà Park, với chiến thắng đã làm thay đổi thái độ của một số người dân đối với cha bà, cũng nên biết việc hàn gắn các rạn nứt hiển hiện trong lòng xã hội Hàn Quốc hiện nay sẽ không hề dễ dàng.
Công việc khó khăn nhất có lẽ đang chờ đợi Rahul Gandhi. Không cá nhân đảng nào có thể thống trị chính trường Ấn Độ như đảng Quốc Đại, nghĩa làm một tương lai liên minh khăn và rắc rối đang ở phía trước. Trong những trường hợp này, Ấn Độ cần hơn hết là một giới lãnh đạo quả quyết. Thế nhưng, giống như Hamlet, Rahul có vé khá thiếu kiên định. Ông lẽ ra đã có thể đảm nhận cương vị cao nhất từ vài năm trước, nếu ông quyết tâm. Sự do dự của ông phản ánh một mối lo âu sâu sắc.
Tuy nhiên, sự do dự của ông là có thể hiểu được. Một lần nữa, sự kế thừa triều đại không chắc đảm bảo thành công. Razak của Malaysia là một ví dụ. Ông đã nỗ lực rất lớn nhằm đoàn kết đất nước với thông điệp "1Malaysia". Nhưng tất cả các dấu hiệu cho thấy ông sẽ phải đối mặt với một cuộc bầu cử vô cùng khó khăn trong năm 2013. Dù rất khó xảy ra, nhưng đảng liên minh Barisan Nasional của ông vẫn có thể tan vỡ. Điều này chưa từng xảy ra với những người tiền nhiệm.
Tại Nhật Bản, ông Abe nhìn chung bị coi là chưa thể hiện tốt trong khoảng thời gian đầu tiên làm thủ tướng (2006-2007), mặc dù ông cũng là con nhà dòng dõi. Còn giờ đây, ông lên nắm quyền trong bối cảnh đất nước thậm chí rắc rối hơn nhiều, với cả những thách thức bên trong và bên ngoài. Không nhiều người đặt cược vào sự thành công của ông.
Tóm lại, mô hình lãnh đạo kế thừa triều đại của châu Á không giúp nó miễn dịch với các thách thức mà các nhà lãnh đạo khác trên thế giới đang phải đối mặt. Khi châu Á tạo ra tầng lớp trung lưu lớn nhất thế giới - dự kiến tăng gấp 3 lần, từ 500 triệu lên 1,75 tỷ người, vào năm 2020 - khu vực cũng sẽ phải đáp ứng các đòi hỏi về một chính phủ có năng  lực và trách nhiệm hơn. Ở châu Á ngày nay, khó khăn vẫn đang lơ lửng trên vương miện các bậc "vương hầu".

Trâm Anh theo Project-Syndicate
 http://vietnamnet.vn/vn/chinh-tri/tuanvietnam/108434/-cha-truyen-con-noi--hay-su-thua-ke-vuong-trieu.html

Không có nhận xét nào:

Đăng nhận xét