01/02/2013
(Toquoc)- Đảm bảo tính nhất quán
chính sách châu Á là một thách thức đối với ê kíp đối ngoại và an ninh
của chính quyền Obama-II.
Nước Mỹ đã tổ chức một số sự kiện để
vinh danh bà Clinton, một “ngoại trưởng xuất sắc nhất của Hoa Kỳ”, như
lời đánh giá của Tổng thống Mỹ Barack Obama. Hillary Clinton kết thúc
nhiệm kỳ 4 năm của mình vào ngày 1/2/2013.
Trong cuộc họp báo cuối cùng theo kiểu “town hall”, Ngoại
trưởng Clinton đã nhận các câu hỏi qua Twitter và Facebook từ khắp nơi
trên thế giới, và thảo luận về các đề tài từ nữ quyền cho đến bang giao
quốc tế. Nhưng châu Á-Thái Bình Dương có lẽ là nơi tên tuổi và di sản
của Ngoại trưởng thứ 67 của Hoa Kỳ, Hillary Clinton, sẽ được ghi nhận và
nhắc nhở tới nhiều hơn cả.
Chính
sách của một quốc gia trước hết do lợi ích quốc gia đó quyết định.
Nhưng bản thân nhà lãnh đạo quốc gia với tầm nhìn và tính cách của mình
có thể đem lại những thay đổi không chỉ sắc thái mà cả ý nghĩa thực chất
đối với chính sách ấy.
Ngoại trưởng Hillary Clinton thăm Việt Nam lần thứ ba tháng 7/2012, thúc đẩy làm sâu sắc thêm quan hệ đối tác Mỹ-Việt
Hillary
Clinton đảm nhiệm chức vụ ngoại trưởng vào lúc ảnh hưởng của nước Mỹ
trên thế giới bị sa sút trước cuộc khủng hoảng kép - khủng hoảng kinh tế
tài chính trong nước và khủng hoảng uy tín đối ngoại. Đó là hậu quả của
những năm nước Mỹ ngạo mạn tiến hành chủ nghĩa đơn phương, áp đặt các
giá trị của mình tại nhiều nơi trên thế giới và trong 8 năm tiến hành
hai cuộc chiến tranh hao tiền tốn của và mất lòng dân và bị thế giới phê
phán. Nữ Ngoại trưởng Mỹ đã đưa phạm trù “quyền lực mềm” vào chính sách
đối ngoại như một biện pháp quan trọng. Biện pháp này giúp phát huy
những giá trị tiềm ẩn của Mỹ và tỏ rõ tính hiệu quả khi nó tạo được sự
tương phản ở những nơi một số cường quốc có khuynh hướng dùng vũ lực và
cái thế của kẻ mạnh để cưỡng quyền đoạt lý đối với những nước nhỏ yếu
hơn.
Tháng
7/2009, bà Clinton đã đến dự Diễn đàn khu vực ASEAN (ARF), sau rất
nhiều năm vắng bóng người đứng đầu ngành ngoại giao Hoa Kỳ. Trong dịp
này, Ngoại trưởng Mỹ đã ký Hiệp ước hợp tác hữu nghị ASEAN, mở đường cho
việc Mỹ tham gia sâu vào công việc Đông Á và trở thành thành viên của
Thượng đỉnh Đông Á. Trong chuyến thăm châu Á đầu tiên trên cương vị
Ngoại trưởng này, Hillary Clinton đã tuyên bố chủ trương Mỹ “trở lại
châu Á”. Đến cuối năm 2010, chính sách này được phát triển dưới cái tên
“tái cân bằng lực lượng” hay còn gọi là “xoay trục”, nhằm chuyển trọng
tâm chiến lược của Mỹ từ châu Âu, Trung Đông sang châu Á-Thái Bình
Dương. Sự can dự của Mỹ thể hiện qua việc Tổng thống Mỹ đã tiến hành 4
cuộc gặp cấp cao với các nhà lãnh đạo quốc gia ASEAN và tham dự 2 cuộc
gặp Thượng đỉnh Đông Á.
Tại sao châu Á?
Tại
khu vực này từ cuộc khủng hoảng tài chính 2008, cán cân quyền lực bị
đảo lộn, trật tự Mỹ thiết lập từ sau Chiến tranh thế giới thứ hai bị
thách thức. Trung Quốc sau gần 20 năm “giấu mình chờ thời” đã tự tin
thách thức vị trí bá quyền của Mỹ.
Người
ta không thể chỉ xem xét sức mạnh của một một quốc gia bằng số lượng
phương tiện chiến tranh và tổng sản phẩm quốc nội (GDP), mặc dù những
thứ cân đong đo đếm được này là tiêu chí quan trọng nhất để đánh giá
quốc lực. Giới hoạch định chính sách của các nước còn chú trọng tới
những sự kiện thể hiện ý đồ sâu kín của một quốc gia ở những thời điểm
then chốt. Từ năm 2008-2010, Trung Quốc thể hiện mấy sự kiện khiến Mỹ
bận tâm. Tháng 1/2008, khi Đô đốc tư lệnh Hạm đội Thái Bình Dương Mỹ
thăm Bắc Kinh, một đô đốc Trung Quốc đã đề xuất với phía Mỹ “chia đôi
Thái Bình Dương” một khi hải quân Trung Quốc sở hữu các đội tàu sân bay.
Đến tháng 3/2009, 5 tàu thuyền Trung Quốc bao vây quấy rối tàu thăm dò
hải dương của hải quân Mỹ Impeccable hoạt động cách đường cơ sở của bờ
biển phía nam Trung Quốc 120 km và yêu cầu tàu Mỹ rời khỏi khu vực đang
hoạt động. Tháng 3 và tháng 5/2010, các quan chức cao cấp phụ trách đối
ngoại của Trung Quốc yêu cầu phía Mỹ tôn trọng “lợi ích cốt lõi” của
Trung Quốc ở Biển Đông, tức là xếp Biển Đông ngang với Tây Tạng, Tân
Cương và Đài Loan.
Đến
tháng 7/2010, tại hội nghị ARF-Hà Nội, Ngoại trưởng Mỹ gây bất ngờ cho
người đồng nghiệm Trung Quốc bằng việc phê phán chính sách Trung Quốc
tại Biển Đông và tuyên bố “tự do hàng hải tại Biển Đông thuộc lợi ích
quốc gia của Mỹ”. Bà Clinton đã lấy “lợi ích quốc gia” của Mỹ đối chọi
với “lợi ích cốt lõi” của Trung Quốc trong vấn đề Biển Đông. Mỹ bắt đầu
đưa ra các sáng kiến ngoại giao và kinh tế ở khu vực để đối trọng lại
với ảnh hưởng của Trung Quốc. Ngoại trưởng Mỹ lần đầu tiên thăm Myanmar,
tạo ra sự khai thông quan hệ đối với một nước trong 20 năm chịu ảnh
hưởng bao trùm của Trung Quốc. Đến tháng 11/2012, Tổng thống Mỹ Obama đã
bất ngờ thăm Myanmar, nhằm thúc đẩy quá trình dân chủ hóa tại quốc gia
thường được xem là “sân sau” của Trung Quốc. Chính sách châu Á của chính
quyền Obama-I đã được xây dựng trên một nền tảng khá vững chắc, làm cơ
sở cho chính quyền Obama-II triển khai nó trong giai đoạn mới.
Trong
hai năm 2010-2012, Mỹ đã hoàn tất việc tái bố trí binh lực Mỹ, cũng như
tái khởi động hoặc củng cố hệ thống đồng minh và đối tác quân sự, an
ninh ở châu Á-Thái Bình Dương. Đến nay, theo lời Ngoại trưởng mới của Mỹ
John Kerry, Mỹ “đã có rất nhiều căn cứ quân sự ở châu Á hơn bất kỳ quốc
gia nào khác, kể cả Trung Quốc”. Mỹ đã căn bản xây dựng hệ thống răn đe
tiềm ẩn đối với Trung Quốc. Ngoại giao Mỹ đã “gõ” tất cả các cánh cửa
cần “gõ”, “mở” tất cả các cánh cửa có thể “mở”, từ Mông Cổ, Myanmar,
Lào, đến các quốc đảo ở Nam Thái Bình Dương, New Zealand… Từ những di
sản này, ông John Kerry đã có thể nói đến tư duy và cách tiếp cận mới về
đối ngoại của Mỹ.
Bà
Hillary Clinton trong nhiệm kỳ của mình đã thăm Việt Nam ba lần và đã
có những đóng góp tích cực thúc đẩy quan hệ Mỹ-Việt. Mối quan hệ này đã
được chính Tổng thống Mỹ Bill Clinton khai thông bế tắc qua nhiều năm
bao vây cấm vận của Mỹ, tạo ra bước ngoặt đột phá cho thời kỳ mới của
quan hệ Việt - Mỹ.
Hillary
Clinton là một nữ ngoại trưởng mạnh mẽ. Bà đã góp phần khôi phục lại
hình ảnh và uy tín của nước Mỹ ở một số khu vực thế giới. Đó là nhờ năng
lực và tính cách của bà. Ngoài ra, với việc từng là đệ nhất phu nhân
cũng tạo cho bà lợi thế không nhỏ. Từ đây, ông bà Clinton là những nhân
vật chính trị đương đại Mỹ được thế giới biết đến nhiều và mến mộ.
Mỹ vẫn bị không phải chỉ một “gót chân Asin”. Qua 4 năm hoạt động không mệt mỏi, vị
nữ ngoại trưởng đã di chuyển hơn 1,6 triệu km, trên 570 máy bay, đến
thăm 112 nước, thực hiện 1.700 cuộc gặp gỡ với các nhà lãnh đạo thế
giới. Hẳn bà cũng đã nhận ra những giới hạn của quyền lực và ảnh hưởng
của Mỹ và “lực bất tòng tâm”.
Tại Bangkok tháng 7/2009, bà Clinton
đã tuyên bố rằng điều bà ấy “ghét nhất là sự thiếu nhất quán” của chính
sách. Có thể ghi nhận những thành công của ngoại giao Hoa Kỳ ở châu Á
trong 4 năm qua, trong đó đã thể hiện tính nhất quán. Đảm bảo tính nhất
quán ấy cũng chính là thách thức đối với ê kíp đối ngoại và an ninh của
chính quyền Obama-II./.
Nguyễn Nguyên
http://www.toquoc.vn/Sites/vi-vn/details/6/y-kien-binh-luan/114203/ngoai-truong-clinton-va-tinh-nhat-quan-cua-nen-ngoai-giao-hoa-ky.aspx
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét