Nhà báo Hữu Thọ nói về tham nhũng, quan liêu của một bộ phận Đảng viên
Thứ hai 11/02/2013
"Sự suy thoái về đạo đức, lối sống không chỉ là vấn đề
kinh tế mà nó đã trở thành vấn đề chính trị, bởi lẽ, có những người từ
suy thoái về đạo đức, lối sống, đã từng bước bước sang suy thoái về
chính trị, mắc vào chủ nghĩa cá nhân nặng nề…"
- Nhân dân lo cho ông Nguyễn Bá Thanh "tay trần" bắt "sâu độc"
- Chủ tịch nước: "Mong nhân dân luôn nhắc nhở chúng tôi"
- Trung tướng "bình dân" Nguyễn Việt Thành trong lòng đồng đội, nhân dân
- Nhắc lại lời hứa của tân nội các trước nhân dân
- Thủ tướng: "Chính phủ nguyện hết lòng phục vụ nhân dân, đất nước"
- Nhà báo Đặng Đình Nguyên: Nói
thực là trước khi tới gặp ông, tôi đã đọc lại bài báo của Bác Hồ viết
nhân kỷ niệm 30 năm ngày thành lập Đảng ta. Bài báo đó có nhan đề "Nâng
cao đạo đức cách mạng, quét sạch chủ nghĩa cá nhân", được công bố ngày
3/2/1969, tức là vào khoảng 6 tháng trước khi Bác qua đời.
Trong bài báo này, Bác đã chỉ
thẳng ra hiện tượng là, bên cạnh những đồng chí tốt thì trong hàng ngũ
chúng ta vẫn "còn một số ít cán bộ, đảng viên mà đạo đức, phẩm chất còn
thấp kém. Họ mang nặng chủ nghĩa cá nhân, việc gì cũng nghĩ đến lợi ích
riêng của mình trước hết. Họ không lo "mình vì mọi người" mà chỉ muốn
"mọi người vì mình"… Họ tham danh trục lợi, thích địa vị quyền hành. Họ
tự cao tự đại, coi thường tập thể, xem khinh quần chúng, độc đoán,
chuyên quyền. Họ xa rời quần chúng, xa rời thực tế, mắc bệnh quan liêu,
mệnh lệnh…".
Nhìn xa hơn nữa, đọc lại những bài
viết của Bác Hồ ngay trong những tháng cuối năm 1945, khi chính quyền
nhân dân mới được xác lập ở nước ta, cũng có thể thấy rằng, ngay khi đó
Bác Hồ cũng đã rất chú trọng tới việc chỉ ra những điểm yếu, những sai
phạm có thể dễ mắc phải của đội ngũ công bộc mới vừa được nhậm chức
trong chính quyền dân chủ nhân dân…
 |
| Nhà báo Hữu Thọ |
Tôi phải kể dài dòng như vậy để
nói rằng, thực ra nguy cơ suy thoái đạo đức, nguy cơ đánh mất dần phẩm
chất cách mạng mà nói theo thuật ngữ đang được thịnh hành hiện nay là
không phải tới bây giờ mới xuất hiện mà đã "song hành" cùng với sự phát
triển của chúng ta từ lâu lắm rồi… Và Đảng ta cũng đã rất nỗ lực đấu
tranh để loại trừ những hiện tượng tiêu cực ấy. Thế nhưng, tại sao mà
trong thực tế, tình hình đó có vẻ càng ngày càng trở nên nghiêm trọng
hơn, đặc biệt là ở giai đoạn hiện nay, khi xã hội đang phát triển ngày
một sâu rộng hơn trong cơ chế thị trường? Ông nghĩ thế nào về việc này?
- Nhà báo Hữu Thọ:
Cần phải nói rằng, đó không chỉ là nỗi lo của riêng ai. Và cũng không
phải chỉ bây giờ. Tôi còn nhớ ngay từ Hội nghị Trung ương lần thứ 6
(lần 2) năm 1999, Trung ương đã phải biểu quyết một nhận định mà chúng
tôi đau lòng nói với nhau về "những chữ đen", tức là "tình trạng suy
thoái về đạo đức lối sống có chiều hướng phát triển nghiêm trọng"…
Và ngay ở thời điểm đó chúng ta đã
nhận thức được rằng, sự suy thoái về đạo đức, lối sống không chỉ là vấn
đề kinh tế mà nó đã trở thành vấn đề chính trị, bởi lẽ, có những người
từ suy thoái về đạo đức, lối sống, đã từng bước bước sang suy thoái về
chính trị, mắc vào chủ nghĩa cá nhân nặng nề…
- Tức là chúng ta không phải tới gần đây mới nhận diện được chuẩn xác nguy cơ "tự diễn biến" này?
Đúng thế. Ngay từ lúc đó Trung ương đã
chỉ rõ rằng, "sự suy thoái về tư tưởng chính trị, tình trạng tham
nhũng, quan liêu, lãng phí của một bộ phận cán bộ, đảng viên có chiều
hướng phát triển nghiêm trọng hơn…". Khi nói về "chiều hướng" là nói tới
xu thế chứ không chỉ là số lượng tăng, cho nên rất nguy hiểm.
- Thế nhưng tình trạng đó đã không
được ngăn chặn một cách có hiệu quả. Chính vì thế nên trong Thông báo
Hội nghị lần thứ 6 Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XI, diễn ra từ
ngày 1 tới 15/10/2012, cũng đã chỉ rõ rằng, khuyết điểm chủ yếu là: "Bộ
Chính trị, Ban Bí thư chưa ngăn chặn, khắc phục được tình trạng một bộ
phận không nhỏ cán bộ, đảng viên, trong đó có những đảng viên giữ vị trí
lãnh đạo, quản lý, kể cả cán bộ cao cấp, suy thoái về tư tưởng chính
trị, đạo đức, lối sống, phai nhạt về lý tưởng, sa vào chủ nghĩa cá nhân,
thực dụng, chạy theo danh lợi, tiền tài, kèn cựa địa vị, cục bộ, tham
nhũng, lãng phí, tùy tiện, vô nguyên tắc…".
Đáng tiếc là phải công nhận sự thật
này. Đây là một thực tế rất không bình thường vì nó làm suy giảm nghiêm
trọng niềm tin trong nhân dân, đe dọa đến bản thân chế độ và sự tồn vong
của chính Đảng ta… như nhiều văn kiện của Đảng đã nhận định. Về chuyện
niềm tin thì nhiều học giả đã nói, đại ý, giành được niềm tin bao nhiêu
cũng là ít, suy giảm niềm tin một chút cũng là nhiều, còn mất niềm tin
là mất tất cả. Đáng lo chứ, nhà báo ạ!
- Có lẽ để ảnh hưởng tiêu cực tới
bản thân chế độ và sự tồn vong của Đảng ta thì không chỉ từ những "nội
gián" theo kiểu "tự diễn biến" như thế. Tôi đọc rất nhiều sách về quá
trình tan rã Liên bang Xôviết hơn 20 năm trước, và tôi thấy rằng, những
thế lực thù địch của chủ nghĩa xã hội không bao giờ khoanh tay thúc thủ
mà luôn luôn tìm cách kích động những sơ sẩy nội bộ của lực lượng cánh
tả cầm quyền để xui nguyên giục bị, làm đục nước để tìm cách béo cò...
Tất nhiên, chúng ta không bao giờ được
quên rằng, các thế lực thù địch luôn âm mưu và có nhiều thủ đoạn nham
hiểm để tìm mọi cách xóa bỏ Đảng Cộng sản và chế độ xã hội chủ nghĩa ở
nước ta. Điều đó đang và sẽ còn diễn ra, không thể ảo tưởng. Tuy nhiên
phân tích sự tan rã của Liên bang Xôviết và các nước xã hội chủ nghĩa ở
Đông Âu, chúng ta lại nhớ tới lời cảnh báo của V.I.Lênin đại ý, không ai
có thể đánh đổ chúng ta nếu ta không mắc sai lầm…
Có thể hiểu sự sai lầm trong xác định
đường lối, chính sách và sai lầm trong chọn lựa, sử dụng cán bộ, sai lầm
trong việc rèn luyện đội ngũ dẫn tới suy thoái về tư tưởng, đạo đức,
lối sống, mất đi mối quan hệ máu thịt với nhân dân. Do đó Đại hội lần
thứ XI của Đảng, sau khi phân tích tình hình của Đảng đã nêu lên nguy cơ
"tự diễn biến", "tự chuyển hóa" là cảnh báo về sự phát triển đáng lo
ngại của tình trạng này.
- Tôi được biết rằng, trong khi
thảo luận về sự nguy hại của "tự diễn biến" đã có ý kiến cho rằng, việc
"tự diễn biến", tự chuyển hóa trong đội ngũ cán bộ, đảng viên thì trước
hết là phải từ những người đang giữ những cương vị lãnh đạo của Đảng,
Nhà nước và chỉ như thế thì mới có thể có nguy cơ dẫn tới sự sụp đổ của
Đảng và chế độ. Ông nghĩ thế nào về ý kiến này?
Theo tôi, điều đó là đúng khi xem xét
thực tế từ lịch sử của Liên Xô nhưng chưa hẳn đã đúng với các nước
khác…Tuy nhiên cũng là điều quan trọng để chỉ ra mục tiêu quan trọng
nhất nhằm ngăn ngừa tình trạng này.
Nhưng tôi vẫn băn khoăn, vì phân tích
như thế thì đông đảo đảng viên vô can ư? Tình trạng thụ động của gần 20
triệu đảng viên Đảng Cộng sản Liên Xô trước tình trạng tan rã của Liên
bang và sự sụp đổ của Đảng nói lên điều gì? Và vì sao hơn 200 triệu dân
Xôviết không bảo vệ Đảng trong lúc nước sôi lửa bỏng?
 |
| Ký họa chân dung nhà báo Hữu Thọ của họa sĩ Bình Thiểm. |
Nhiều nhà viết sử đã nêu vấn đề: Vì
sao gần 20 triệu đảng viên của Liên Xô không giữ nổi sự sụp đổ của Đảng,
trong khi chỉ có hơn 5 triệu đảng viên đã là nòng cốt đoàn kết toàn bộ
các dân tộc sống trong Liên bang cho cuộc chiến tranh Vệ quốc vĩ đại
chống chủ nghĩa phát xít thắng lợi vẻ vang?
- Chất lượng Đảng viên mỗi thời mỗi khác hay do cơ chế điều hành trong Đảng mỗi thời mỗi khác?
Đúng là vấn đề chất lượng Đảng viên
như có câu nói bóng gió, ví von có phần ngoa ngôn nhưng không phải là
không mang tính hiện thực là "Đảng viên nhan nhản, Cộng sản vắng tanh!"
đang diễn ra. Tuy nhiên chất lượng Đảng viên có nhiều nội dung. Ở đây
tôi chỉ xin phân tích một khía cạnh về mối quan hệ giữa Đảng viên bình
thường với những người Đảng viên tham gia lãnh đạo, quản lý để những
người lãnh đạo không "suy thoái", tự diễn biến dẫn tới mất Đảng, mất chế
độ như đã từng xảy ra ở một số nước.
- Dạ, xin mời ông!
Nói không phải là để khoe nhưng thực
sự tôi là một Đảng viên có hơn 60 năm tuổi Đảng và đã từng hơn 30 năm
tham gia cơ cấu lãnh đạo ở nhiều cấp từ dưới lên trên. Và tôi nhận thấy
quan hệ giữa người Đảng viên bình thường và người lãnh đạo đang có xu
hướng gia tăng khoảng cách, không còn được như thời chúng ta là những
người đồng chí với nhau chung một chiến hào…
- Sông có khúc, người có lúc… Ở mỗi giai đoạn phát triển thì có một hình thức quan hệ và cộng tác khác nhau?
Không phải thế. Tôi còn nhớ, năm 2003,
tôi viết bài có đầu đề: "Ước Chúa hay nghe" đăng trên báo Nhân Dân. Đầu
đề cắt đi cho ngắn nhưng là dựa vào di ngôn của Đào Duy Từ là người
không đỗ đạt bằng cấp gì mà cả nước gọi là Thầy, trước khi nhắm mắt xuôi
tay dặn lại Chúa Nguyễn "Ước tôi hay gián, Ước Chúa hay nghe" để giữ cơ
nghiệp, nghĩa là mong bề tôi hay can gián dù trái tai.
Cũng là mượn tích xưa để nói đời nay
vì nhìn trong thực tế thấy rất lo lắng khi cán bộ, tham mưu hùng hậu về
số lượng và cả về bằng cấp nhưng không dám can ngăn thậm chí không dám
phản ánh những điều không hợp lý, sai trái của một số chủ trương và dư
luận không đồng tình thậm chí chê trách về đạo đức của một số người lãnh
đạo…
- Tôi nhớ là ngay từ cuối những
năm 90 của thế kỷ trước, ông cũng đã từng viết không chỉ một bài báo mà
trong đó đã thẳng thắn nêu ra thực trạng là, phê bình cấp trên trực tiếp
là việc rất khó, bởi vì rất dễ bị trù úm, rất dễ bị mất việc… Nước xa
không cứu được lửa gần…
Đó là sự thật. Và không phải là không
tiếp tục tồn tại ở đâu đó hiện nay. Thêm vào đấy, cũng phải nói rằng,
một số người lãnh đạo đã ngày càng không muốn nghe những lời nói thẳng,
chỉ muốn nghe lời khen bùi tai do đó quy tụ chung quanh những người
thiếu trung thực. Thực sự sự suy thoái của người lãnh đạo có nguyên nhân
suy thoái của đảng viên, cán bộ trước hết là những đảng viên trong cơ
cấu lãnh đạo hoặc ở bộ phận tham mưu gần gũi.
- Có ý kiến cho rằng, một khi trên không muốn nghe thì dưới làm gì có ai muốn nói… Mà có nói thì cũng khó có âm vọng lên trên.
Tôi phải nói thẳng thắn là, trong
không khí sôi nổi, hồ hởi thực hiện Nghị quyết Trung ương lần thứ 4
(khóa XI) "Về một số vấn đề cấp bách trong xây dựng Đảng hiện nay", nhằm
trước hết ngăn ngừa sự suy thoái về tư tưởng chính trị, đạo đức, lối
sống của một bộ phận không nhỏ đảng viên, trong đó có những người giữ vị
trí lãnh đạo, quản lý cấp cao, chúng ta không thể không nhận ra rằng:
bên cạnh những biểu hiện tích cực, hiện đang manh nha những biểu hiện
mới của chủ nghĩa cơ hội.
Do đó trên chuyên mục "Bàn góp sự
đời", báo Nhân Dân, tôi viết bài "Ngậm miệng ăn tiền" đăng số 1/4/2012,
nói về các mối quan hệ tư lợi ích, đồng hương, bạn bè mà "im lặng", bỏ
qua không can gián, góp ý phê bình những sai sót của lãnh đạo", nêu rõ
"không ít người né tránh chọn thái độ "ngậm miệng", chọn cách yên phận
trong canh bạc cơ hội". Và dẫn chứng từ phát biểu của nhà bác học Albert
Einstein khi ông hô hào nhân dân thế giới chống bom nguyên tử hủy diệt,
đại ý "Tai họa không từ kẻ xấu mà từ những người im lặng".
Trong thực tế, những người suy thoái
cho dù là một bộ phận không nhỏ thì cũng không phải là số đông. Kẻ nịnh
hót, bợ đỡ tuy rất xấu xa nhưng không thể là đa số. Cho nên “số đông"
chọn thái độ cơ hội "im lặng" hoặc không nói, không bỏ phiếu thật lòng
là nguy cơ chết người làm cho cuộc đấu tranh không thành công, chưa đạt
yêu cầu như chúng ta đã thấy.
- Đôi khi im lặng cũng là một cách
tỏ thái độ. Và người lãnh đạo cần phải có những cách xử lý đúng khi
thấy quá nhiều người bên dưới im lặng trước các quyết định của mình?
Nghĩ như thế cũng có phần đúng. Nhưng ở
đây tôi muốn đi theo hướng phân tích trách nhiệm của mọi người trong
đội ngũ các cán bộ, đảng viên chúng ta. Khi có sự không hay xảy đến thì
tức là không có ai trong chúng ta là vô can cả. Thực chất là, sự suy
thoái xuất hiện từ cả chính chúng ta vì chúng ta đã không góp phần cảnh
báo đủ độ để chung tay đẩy lùi sự suy thoái của một số những người lãnh
đạo gây tai họa cho Đảng, cho chế độ.
Chúng ta cũng cần phải thấy rõ trách
nhiệm của chính chúng ta. Đó là chưa kể sự suy thoái của chính những
người đảng viên chúng ta không còn là tấm gương, thậm chí còn là vết nhơ
đã góp phần làm giảm lòng tin của nhân dân với Đảng…
- Nhưng nói đi thì cũng phải nói
lại… Khi ta cảm thấy nói cũng chẳng có tác động gì được tới diễn tiến
tình hình thì ta sẽ không nói nữa… Im lặng lúc đó là vàng theo nghĩa
bóng, chứ không phải để kiếm vàng.
Đúng vậy. Chúng ta là đảng viên, không
ít người là cán bộ có vị trí kha khá, có khi là đại biểu dự mấy kỳ đại
hội Đảng, được tham gia thảo luận và biểu quyết đường lối và bầu ra Ban
Chấp hành Trung ương, nhưng sau đó không còn có cơ chế thực tế có hiệu
lực nào để tiếp tục đóng góp, kiểm tra ngay cơ quan lãnh đạo do mình bầu
ra. Người tích cực thì gửi thư góp ý nhưng không mấy khi có hồi âm.
Thực sự cơ chế nào có thể đảm bảo dân
chủ thực sự của đảng viên và của người dân, trong khi mỗi đảng viên là
chủ thể của Đảng, mỗi người dân là chủ thể của đất nước? Cho nên dù thực
hiện đúng quy trình, nghĩa là đã thông qua Đại hội Đảng, Quốc hội nhưng
đến bây giờ vẫn là điều băn khoăn lớn khi "đổi tên Đảng nhưng đảng
viên không được hỏi ý kiến", "đổi tên nước mà người dân không được hỏi ý
kiến" chứ đừng nói chuyện quyết định.
Nói tóm lại, tôi muốn nói, chính sự
suy thoái của chúng ta đã không giúp lãnh đạo hạn chế sự suy thoái gây
tai họa, nhưng điều quan trọng là cần thực hiện thực sự "dân chủ rộng
rãi", theo Di chúc của Bác Hồ, đồng thời có cơ chế để mỗi đảng viên trở
thành thành viên tích cực, chủ động chứ không thụ động khoanh tay nhìn
mất Đảng như đã từng xảy ra ở một Đảng có truyền thống vẻ vang suốt tám
thập kỷ….
- Xin cảm ơn ông!
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét