19 tháng 2 2013

SỬA ĐỔI HIẾN PHÁP: QUYỀN LỰC CỦA NHÂN DÂN PHẢI TRẢ LẠI CHO NHÂN DÂN & Chùm bài liên quan

SỬA ĐỔI HIẾN PHÁP: QUYỀN LỰC CỦA NHÂN DÂN PHẢI TRẢ LẠI CHO NHÂN DÂN


Hồ Quang Huy


Hiện nay Quốc hội đang tiến hành sửa đổi Hiến pháp năm 1992 và lấy ý kiến đóng góp của nhân dân. Sau đây tôi xin có đôi lời tâm tư về hiện tình đất nước và kiến nghị lên các cơ quan có thẩm quyền để góp phần xây dựng hiến pháp thật sự do dân, vì dân.
Việc sửa đổi hiến pháp lần này theo tôi tuy quá muộn nhưng rất cần thiết để đáp ứng nhu cầu phát triển, bảo vệ Tổ quốc và phục vụ nhân dân. Nói như vậy là bởi lẽ chưa bao giờ đất nước ta lại đứng trước nhiều nguy cơ, thách thức lớn, nhiều yếu kém và nhiều điều bất hợp lý như hiện nay, cũng như để đối phó với sự biến động của thế giới và khu vực. Trước khi đi vào nội dung kiến nghị, tôi xin điểm qua một số nguy cơ, yếu kém và điều bất hợp lý sau đây để thấy sự cần thiết cải cách sâu rộng chính trị mà trước hết phải từ hiến pháp:
1. Từ lâu tham nhũng đã là quốc nạn, các tập đoàn kinh tế nhà nước thua lỗ, làm thất thoát vốn, tài sản hoặc nợ lớn. Chủ tịch Nguyễn Minh Triết đã từng nói đại ý là ở nước ngoài muốn tham nhũng cũng khó vì họ chặt chẽ, chứ ở Việt Nam không muốn cũng động lòng tham vì nó dễ quá. Cũng do chưa chặt chẽ trong luật pháp, trong tổ chức dẫn đến thất thoát nguồn lực đất nước bằng nhiều con đường khác nhau và hiệu quả kinh tế, xã hội lại thấp…
2. Trong nhiều năm nay, quyền con người tuy đã được ghi trong hiến pháp và luật nhưng không được tôn trọng, thậm chí bị xâm phạm và chưa có dấu hiệu bị ngăn chặn. Trong đó nổi bật như ngăn chặn, bắt bớ người biểu tình, bắt người trái phép, nhiều người dân chết hoặc thương tích do bị công an đánh đập…
Từ lâu trong dư luận đã có câu: “Việt Nam có một rừng luật nhưng chỉ xài luật rừng” và không chỉ trong dư luận mà đã được phổ biến tận nghị trường.
Việc thực thi pháp luật thì như thế, nhưng báo chí tại Việt Nam tuy số lượng rất lớn nhưng đối với nhưng vấn đề “nhạy cảm” thì không đưa tin hoặc đưa tin qua lăng kính cơ quan công quyền. Nói như thế cũng có nghĩa là báo chí hiện nay nặng về nhiệm vụ chính trị mà nhẹ về nhiệm vụ thông tin. Theo Luật, báo chí là diễn đàn của nhân dân nhưng người dân muốn nói lên ý kiến của mình thì họ không đăng và cũng chẳng trả lời vì sao không đăng theo quy định của luật Báo chí.
Ngoài ra, mỗi người dân có rất nhiều đại biểu, thành viên của nhiều tổ chức nhưng mỗi khi có điều oan khuất rất ít khi được các đại biểu hoặc tổ chức đó lên tiếng bảo vệ. Thậm chí có người cho biết đã gửi 21 lá đơn kêu cứu và kiến nghị lên các cơ quan và lãnh đạo cao nhất của đất nước vẫn không được giải quyết và hồi âm.
3. Quan hệ giữa nước ta với Trung Quốc trong nhiều năm nay ngày càng xấu, họ ngày càng hung hăng và lấn lướt dẫn tới nguy cơ mất nước và lệ thuộc. Không những trên biển mà ngay trong đất liền họ cũng có mặt khắp nơi, thao túng, phá hoại nhiều mặt và gây mất ổn định, trật tự xã hội.
Đứng trước nguy cơ này, ở các nước dân chủ người dân tỏ thái độ phản đối ôn hòa như biểu tình chẳng hạn là bình thường và được khuyến khích, nhưng ở Việt Nam thì bị ngăn cấm.
4. Ban hành văn bản quy phạm pháp luật: hiện nay chúng ta có rất nhiều văn bản pháp luật nhưng chất lượng thấp, văn bản này chồng chéo và mâu thuẫn với văn bản kia; luật sửa đi, sửa lại nhiều nhưng vẫn kém chất lượng. Nhiều chính sách ban hành không hợp lòng dân, bị dư luận phản đối. Thậm chí có văn bản như Nghị định 38/2005/NĐ-CP vi hiến nhưng công dân kiến nghị bải bỏ thì đến nay không giải quyết cũng chẳng trả lời.
Tuy dự thảo sửa đổi lần này có đề cập đến Hội đồng Hiến pháp, nhưng hội đồng này cũng chỉ là một cơ quan giúp việc cho Quốc hội để kiểm tra tính hợp hiến của văn bản QPPL còn việc bải bỏ vẫn thuộc quyền Quốc hội.
Xét về lý luận cũng như thực tiễn thì Quốc hội vừa làm luật vừa giám sát việc ban hành văn bản QPPL là không hợp lý vì như vậy là vừa đã bóng vừa thổi còi và Quốc hội không phải là cơ quan tài phán, trong khi việc bãi bỏ văn bản vi hiến phải là bắt buộc, tức là phải do cơ quan tài phán thực hiện. Đặt tình huống: nếu Quốc hội cố tình ban hành hoặc bật đèn xanh cho Chính phủ ban hành văn bản trái hiến pháp thì liệu chừng các văn bản đó có được bãi bỏ?
5. Ở bất cứ quốc gia nào thì nhân dân là người chủ, quyền lực nhân dân là không giới hạn. Tại điều 2 hiến pháp năm 1992 cũng đã ghi: Tất cả quyền lực Nhà nước thuộc về nhân dân. Tuy nhiên điều này chưa đi vào cuộc sống vì chưa có cơ chế để thực thi. Chẳng hạn, hiện nay chúng ta sửa đổi hiến pháp cho phù hợp với cương lĩnh chính trị của Đảng trong khi đó đúng ra Cương lĩnh của Đảng phải căn cứ và phù hợp với hiến pháp. Điều đó cũng giống như “gọt chân cho vừa giày”, tức là chúng ta đang làm ngược. Như vậy có còn “Tất cả quyền lực Nhà nước thuộc về nhân dân“ hay không? Hiến pháp là của toàn dân, là văn bản ủy quyền của nhân dân cho nhà nước do đó mọi văn bản đều phải theo hiến pháp. Ngay điều 4 Hiến pháp 1992 cũng ghi rõ “Mọi tổ chức của Đảng hoạt động trong khuôn khổ Hiến pháp và pháp luật”.
Đó là chưa nói hiện nay ranh giới nhiệm vụ, quyền hạn giữa Đảng và nhà nước không rõ ràng nên chúng ta vẫn thường nghe nói tình trạng Đảng làm thay chính quyền hoặc có những việc đáng lẽ xử lý theo pháp luật thì lại chưa xử lý được vì chưa có chỉ đạo của Đảng.
Ngoài ra, hiện nay mọi hoạt động của Đảng đều liên quan đến quốc kế dân sinh, ảnh hưởng đến mọi người dân, nhưng chưa có một cơ chế nào để nhân dân kiểm tra, giám sát Đảng (thông qua luật), trách nhiệm của Đảng đến đâu cũng không được xác định. Đặt tình huống: giả sử quyền lợi của Đảng mâu thuẫn với quyền lợi của dân tộc, nhân dân thì ai giải quyết và giải quyết thế nào? Hiện nay điều đó hoàn toàn do Đảng quyết định, tức là phụ thuộc vào thiện chí của Đảng chứ nhân dân không có công cụ gì để can thiệp.
Ngoài những vấn đề nói trên, chúng ta đang đứng trước nhiều nguy cơ, vấn nạn, yếu kém khác như: dân khiếu kiện tập trung đông người kéo dài diễn ra khắp nơi mà phần lớn là khiếu kiện về đất đai, đạo đức xã hội xuống cấp, bệnh giả dối lên ngôi, giáo dục tụt hậu, buông lỏng quản lý để khoáng sản bị đào xới khắp nơi, không còn kỷ cương phép nước, tính vô cảm phổ biến, đấu tranh là động lực của phát triển gần như đã bị triệt tiêu, bất công và khoảng cách giàu nghèo tăng cao, chiến tranh đã đi qua gần 40 năm và cũng chừng ấy năm cả nước xây dựng CNXH mà nước ta vẫn là nước có nhiều người nghèo gần nhất trong khu vực …
Với tình trạng này, nội lực quốc gia đã và đang bị suy giảm nghiêm trọng ảnh hưởng xấu đến cuộc sống nhân dân và sự nghiệp bảo vệ Tổ quốc.
Để đẩy lùi và ngăn chặn tình trạng trên, còn nhiều vấn đề phải làm nhưng một điều không thể thiếu là mọi quyền lực phải thuộc về nhân dân, các quyền lực do nhân dân ủy thác (trong HP) phải được kiểm soát và giám sát, tôn trọng và phát huy quyền con người, trong đó có quyền tự do ngôn luận, tự do lập hội.
Với những suy tư, trăn trở nói trên, tôi kiến nghị đối với bản dự thảo sửa đổi hiến pháp lần này như sau:
1. Quyền lực nhà nước gồm 3 nhánh là lập pháp, hành pháp và tòa án phải được xây dựng trên cơ chế tam quyền phân lập để có sự độc lập tương đối và giám sát lẫn nhau.
2. Theo dự thảo sửa đổi thì khoản 2 điều 4 đã ghi: “2. Đảng gắn bó mật thiết với nhân dân, phục vụ nhân dân, chịu sự giám sát của nhân dân, chịu trách nhiệm trước nhân dân về những quyết định của mình”.
Chúng tôi cho rằng điều này có sự đổi mới tiến bộ về nhận thức, nhưng nhân dân giám sát bằng cách nào và Đảng chịu trách nhiệm như thế nào? Nếu chỉ nói như vậy mà không có cơ chế nào để thực thi thì cũng chỉ là hình thức. Vì vậy nếu vẫn giữ điều 4 thì phải nói rõ “mọi hoạt động của Đảng CSVN phải được quy định trong luật và chỉ được làm những gì luật cho phép” hay nói cách khác là phải có luật về đảng. Nhân dân chúng tôi đã ủy quyền cho tổ chức nào lãnh đạo thì phải giám sát, kiểm soát được tổ chức đó.
Việc chỉ có độc đảng lãnh đạo sẽ rất khó tam quyền phân lập và tôi không kiến nghị bỏ điều 4 không phải vì tôi tin Đảng mà đơn giản là nếu bỏ điều 4 nhưng Đảng vẫn kiên trì lãnh đạo thì sao?
3. Thành lập Tòa án Hiến pháp để bảo vệ hiến pháp và pháp luật.
4. Người dân có quyền tự do ứng cử và bầu cử không cần hiệp thương (có thể phải bầu cử nhiều vòng). Quy định tỷ lệ Đại biểu quốc hội là người ngoài Đảng CSVN không dưới 60% thay cho 10% như hiện nay; đại biểu chuyên trách không dưới 65% để có đủ thời gian làm luật và giám sát cũng như đi dần vào chuyên nghiệp đồng thời giảm thiểu tình trạng vừa đá bóng vừa thổi còi.
5. Hiến pháp hiện nay đã quy định công dân có quyền tự do báo chí nhưng quy định này chưa đi vào thực tiễn, vì vậy phải quy định rõ chấp nhận tự do xuất bản và báo chí tư nhân đồng thời chấp nhận xã hội dân sự.
6. Vì Hiến pháp là khế ước để nhân dân trao quyền của mình cho Nhà nước và để đảm bảo quyền lực tối cao thuộc về nhân dân cũng như đảm bảo quyền làm chủ trực tiếp, phải quy định nhân dân giữ quyền tối cao trong việc làm hiến pháp cũng như quyết định các chính sách lớn (các chính sách này do luật định) bằng cách biểu quyết.
7. Công nhận đất đai gồm nhiều hình thức sở hữu, trong đó có sở hữu tư nhân.
Ngoài ra, đề nghị kéo dài thời gian lấy ý kiến của nhân dân ít nhất là 9 tháng, vì 3 tháng là quá ngắn đối với đạo luật quan trọng này và vì thời gian này trùng với tết Nguyên Đán là không hợp lý.
Đề nghị các đại biểu Quốc hội không thông qua bản hiến pháp sửa đổi nếu không đáp ứng các yêu cầu trên đây.
Khánh Hòa, ngày 10/01/2013
Người kiến nghị                  -.
(Đã ký và gửi Ủy ban dự thảo)
H.Q.H.

http://www.boxitvn.net/bai/44995


Chùm bài liên quan:
- Đỗ Như Ly: KHÔNG CHẤP NHẬN ĐƯỢC (BoxitVN). “Đấy là suy nghĩ đầu tiên của tôi khi được đọc thư của ông Phan Trung Lý thay mặt cho Ủy ban Dự thảo sửa Hiến Pháp 1992 gửi trả lời ông Nguyễn Đình Lộc.”
- Hồ Quang Huy: SỬA ĐỔI HIẾN PHÁP: QUYỀN LỰC CỦA NHÂN DÂN PHẢI TRẢ LẠI CHO NHÂN DÂN (BoxitVN).
- Về bài đã điểm hôm qua trên báo QĐND: Khẳng định vai trò lãnh đạo của Đảng trong Hiến pháp là hợp lý, hợp tình, BBC có bài: Bỏ điều 4 ‘đe dọa sự tồn vong dân tộc’. Vậy là theo mấy tay lý luận của đảng thì dân tộc ta chẳng những không có mùa xuân trước khi có đảng, mà đảng còn sinh ra cả dân tộc Việt Nam nữa à? Đất nước có mấy ngàn năm lịch sử trước khi có đảng, dân tộc VN mất hết rồi cho tới khi đảng ra đời làm cho cả dân tộc sống lại?
- Đừng trói Hiến pháp ‘bằng vòng kim cô’ (BBC), đề cập tới bài phỏng vấn TS Nguyễn Sĩ Dũng, đã điểm chiều qua: ‘Không thể vượt lên với vòng kim cô quanh đầu’ (VNN). “Quyền lập hiến của nhân dân trước hết thể hiện ở quyền phúc quyết Hiến pháp của nhân dân. Khi mọi quyền lực đều thuộc về nhân dân, thì mọi quyền lực đều chỉ hợp pháp khi được nhân dân phân chia”. 
- Hiến pháp 2013: Con cái đặt đâu, cha mẹ ngồi đó (DLB). – Giải thích, giải trình, giải mã, giải bày, giải độc Nghị quyết 38/2012/QH1 của đồng chí Nguyễn Sinh Hùng.
- ThS. Phan Đăng Thanh, Luật sư Đoàn luật sư Tp. Hồ Chí Minh: TƯ TƯỞNG LẬP HIẾN CỦA PHAN CHU TRINH (QHVN). - Những khuyết điểm nghiêm trọng của Hiến pháp 1946 – Mai Thái Lĩnh (Cùng viết HP).
- Góp ý về Hiến pháp biến thành phong trào đòi dân chủ (RFI). GS Tương Lai: Trong kiến nghị đó, có những vấn đề mà trước đây chỉ cần nói đến là đủ để bị quy kết là ‘phản động’, ‘phản cách mạng’, ‘lợi dụng dân chủ để phá hoại định hướng xã hội chủ nghĩa, làm rối loạn định hướng tư tưởng’, v.v…. Bây giờ, đoàn đại biểu mang kiến nghị giữa thanh thiên bạch nhật”.
- Phỏng vấn Thẩm phán Phạm Quang Tuệ, Thẩm phán Liên Bang của tòa án San Francisco, Hoa Kỳ: Sửa đổi Hiến pháp dưới góc nhìn một Thẩm phán Mỹ gốc Việt (RFA). Điều 4 Hiến pháp nói đảng lãnh đạo nhà nước và xã hội, là nó sao chép lại điều 6 của hiến pháp Liên Xô, mà Liên Xô thì đã sụp đổ hồi 1991, và với điều 4 này Đảng Cộng sản Việt nam giam hết tất cả các phần còn lại của bản hiến pháp. Không còn phân quyền, không còn cái gì hết. Cho nên phải lấy Đảng Cộng sản ra khỏi hiến pháp thì mới có một bản hiến pháp thực sự được”.
H2- Cũng liên quan tới chuyện sửa đổi Hiếp pháp, độc giả H.L. gửi tấm ảnh chụp tại khu di tích Nguyễn Sinh Sắc ở Sa Đéc, Đồng Tháp (BẢN YÊU SÁCH CỦA NHÂN DÂN AN NAM) với lời bình: “BTV hãy nhìn cho kỹ bản yêu sách của Nhân dân An Nam, ký tên đại diện là NAQ, xem có giống với những yêu sách trong Kiến nghị 72 không? Hóa ra, những cái quyền đó dân ta đòi hỏi ở bọn thực dân Pháp và bây giờ chúng ta đang đòi ở chế độ thiên đường XHCN“. Ngày xưa, cụ Nguyễn Ái Quốc đã thay mặt nhân dân An Nam đòi thực dân Pháp các quyền này: “Quyền tự do báo chí và ngôn luận; Quyền tự do lập hội và hội họp; Quyền tự do xuất dương và đi du lịch nước ngoài; Quyền tự do giáo dục thành lập các truờng kỹ thuật chuyên nghiệp ở tất cả các tỉnh cho người bản xứ học. Thay chế độ ra các sắc lệnh bằng chế độ ra các đạo luật…”. Gần 100 năm sau, “dân An Nam” tiếp tục đòi các quyền này nhưng không phải từ thực dân Pháp mà từ hậu duệ của cụ Nguyễn. Thế mà suốt ngày chúng cứ kêu gọi mọi người học tập và làm theo ông cụ! Còn đây nữa: Lễ phát động Tết trồng cây “đời đời nhớ ơn Bác Hồ” năm 2013 (GD&TĐ). Không sợ cụ bật dậy vặn cổ chết hết à?
- Về bản “Kiến nghị 72” và tài liệu tham khảo là “Dự thảo Hiến pháp 2013”, có một điều thú vị, xin tạm đặt tên cho nó là “Nỗi sợ hãi của cường quyền”, liên quan tới phản ứng từ giới đang nắm quyền sinh sát ở đất nước này.
Từ khi hai văn bản trên được công bố cho tới nay, đã được gần 1 tháng, ngoài sự hưởng ứng hết sức nhiệt tình của nhân dân khắp trong, ngoài nước qua hơn 4.000 chữ ký, rất nhiều bài viết, phản hồi của độc giả hàng ngày, và một thăm dò dư luận nho nhỏ, thì cũng có những ý kiến trái chiều. Trong những ý kiến trái chiều lại có thể phân làm 2 dạng, một từ những người muốn níu giữ quyền lực tuyệt đối của đảng CSVN, hạn chế tối thiểu quyền tự do của dân, một thì ngược lại, họ cũng muốn có những thay đổi tương tự đòi hỏi trong bản “Kiến nghị 72”, nhưng quá ngao ngán, không còn tin ở những người cộng sản nữa, nên cho rằng “kiến nghị” chỉ mất công, thậm chí làm lợi cho CSVN.
Ngoài ra, có một số rất nhỏ không đáng kể, người thì chỉ vì những tự ái sĩ diện vu vơ, người thì cảnh giác quá độ với những thủ đoạn của cộng sản mà không tán thành bản kiến nghị. Thế rồi, thực tế đã cho những ai còn nghi ngờ sức mạnh và hiệu quả của bản Kiến nghị ngày càng “tỉnh” ra thêm. “Nỗi sợ hãi của cường quyền” đã bộc lộ dưới nhiều bộ mặt khác nhau, đó là:
+ Không “dám” công bố bản Kiến nghị và Dự thảo một cách quang minh chính đại, lờ đi để cho hầu hết các báo đài phải “tự hiểu”, hoặc có chỉ thị ngầm, làm cho họ phải “câm miệng”.
+ Nhưng lại không “dám” cho phép có những bài “bút chiến” với những người khởi xướng “Kiến nghị 72”, “Dự thảo Hiến pháp 2013” vì sợ “lợi bất cập hại”.
+ Xuất hiện rất nhiều những phản hồi “lạ”, bị độc giả cho là các “Dư luận viên” của tuyên giáo, bằng đủ các lời lẽ từ chia rẽ tinh vi, hạ thấp giá trị bản Kiến nghị, cho tới nhục mạ vô văn hóa, đe dọa trắng trợn đích danh cựu Bộ trưởng Tư pháp Nguyễn Đình Lộc, người dẫn đầu đoàn đại biểu trao bản Kiến nghị.
+ Đặc biệt, một biểu hiện chưa từng thấy, ở tầm “vĩ mô”, mà chúng tôi thấy cần phải sớm để công luận được biết một phần. Đó là phản ứng của người lãnh đạo cao nhất của Quốc hội, ông Chủ tịch Nguyễn Sinh Hùng. Ngay giáp Tết, đã có ít nhất một người giữ vị trí rất cao trong Quốc hội mang “thông điệp” của ông tới trực tiếp cho một vị trong nhóm khởi xướng – trao bản Kiến nghị, với đòi hỏi mang tính “ngăn chặn”. Thế rồi, không biết có phải do “thông điệp” đó đã tỏ ra không hiệu quả, nay cần có biện pháp “dụ khị”, hay đã có sự thay đổi quan điểm từ cấp “cung đình”, mà hôm qua, ngay trong ngày làm việc đầu tiên sau Tết, lại có một nguồn tin được đưa tới, rằng ông chủ tịch dự tính có cuộc gặp, trao đổi với nhóm trao Kiến nghị.
Dù cho tất cả biểu hiện của nỗi sợ hãi nói trên vẫn chưa đem tới sự thay đổi nào trong hành động của giới cầm quyền, nhưng chắc chắn nó đã là một dấu mốc đáng kể, thậm chí là bướt ngoặt cho cuộc tranh đấu của nhân dân VN cho quyền tự do của mình, kể từ khi “có đảng”.
- Định vị vai trò các thành phần kinh tế trong Hiến pháp (VNN).

Không có nhận xét nào:

Đăng nhận xét